Week van het Hart focust op hart- en vaatziekten bij vrouwen
In België sterven jaarlijks bijna 14.000 vrouwen aan hart- en vaatziekten - bijna zes keer zoveel als aan borstkanker. De Belgische Cardiologische Liga lanceert een campagne om aandacht te vragen voor hart- en vaatziekten bij vrouwen.
Een op de drie vrouwen krijgt te maken met hart- en vaatziekten. Toch weet slechts een op de vier mensen dat deze aandoeningen de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen zijn, zo blijkt uit een iVOX-enquête onder 1.021 Belgen in opdracht van de Belgische Cardiologische Liga (BCL). Bijna 40 % van de respondenten noemt borstkanker en 28% geeft toe het antwoord niet te weten.
Volgens de Liga is deze onwetendheid voornamelijk toe te schrijven aan medisch onderzoek dat lang gericht was op mannen. "Dit is het resultaat van decennia van onderzoek waarbij vrouwen werden genegeerd en van voorlichting die hen niet bereikte", aldus Rik Vanhoof, algemeen directeur van de LCB. "Elke vrouw zou haar eigen risico moeten kennen, zodat ze tijdig actie kan ondernemen."
Symptomen worden slecht herkend
Het hart van een vrouw is gemiddeld kleiner en haar slagaders zijn dunner. Pijn of beklemming op de borst blijft een belangrijk symptoom van een hartinfarct, maar vrouwen kunnen ook last hebben van intense vermoeidheid, kortademigheid, misselijkheid, duizeligheid of pijn in de kaak, de nek of de rug.
Deze verschijnselen worden soms toegeschreven aan stress, angst of uitputting, waardoor de behandeling wordt vertraagd. Uit het onderzoek blijkt dat 36 % van de Belgen nog steeds denkt dat de symptomen van een hartaanval bij vrouwen en mannen identiek zijn. Slechts 22 tot 26 % herkent de symptomen die vaker bij vrouwen worden gemeld.
Bij vrouwen zijn de symptomen van een hartaanval vaak minder duidelijk.
Aurélie, 44 jaar, vertelt: "Ik voelde een beklemmend gevoel op de borst en een scherpe pijn in de borstkas waardoor ik niet meer kon praten. Op de spoeddienst dachten ze dat ik een angstaanval had. Ze wilden me niet geloven. Als bedrijfshulpverlener wist ik wat er met me aan de hand was: mijn hart stond op het punt het te begeven."
Hetzelfde geldt voor Gaëlle, 49 jaar: "Ik dacht dat het wel weer over zou gaan. In werkelijkheid had ik een hartaanval. Bij vrouwen zijn de symptomen vaak minder duidelijk."
Een risico dat in de loop van het leven verandert
Bepaalde hormonale anticonceptiemiddelen kunnen het risico op trombose verhogen bij vrouwen die daar vatbaar voor zijn. Pre-eclampsie, eclampsie en zwangerschapsdiabetes worden ook erkend als vroege aanwijzingen voor een later cardiovasculair risico.
De menopauze vormt een ander keerpunt. Vóór de menopauze helpen oestrogenen de bloedvaten soepel te houden, ontstekingen te beperken en het cholesterolgehalte te reguleren. Wanneer deze bescherming afneemt, stijgt het cardiovasculaire risico snel tot het vergelijkbaar is met dat van mannen van dezelfde leeftijd.
De Liga adviseert een volledig cardiovasculair onderzoek vanaf de leeftijd van 50 jaar.
De Liga adviseert daarom een volledig cardiovasculair onderzoek vanaf de leeftijd van 50 jaar. "De menopauze is een biologische mijlpaal die vrouwen en hun artsen serieus moeten nemen", benadrukt prof. Ernst Rietzschel, voorzitter van de wetenschappelijke commissie van de BCL. "Een cardiovasculair onderzoek vanaf 50 jaar is geen luxe, maar een noodzaak."
Bij deze beoordeling moet rekening worden gehouden met bloeddruk, cholesterol, diabetes, roken, een zittende levensstijl, gewicht, familiegeschiedenis en verloskundige voorgeschiedenis. Volgens de Liga zou bijna 80% van de hart- en vaatziekten kunnen worden voorkomen door betere preventie en een gezonde levensstijl.
Een nationale campagne en een solidariteitssweatshirt
Week van het Hart 2026, die plaatsvindt van 21 tot en met 27 september, staat dan ook in het teken van Het hart van de vrouw. Videogetuigenissen, bewustmaking op sociale media, de inzet van Belgische prominenten en acties in zorginstellingen moeten vrouwen eraan herinneren dat ze hun risicofactoren moeten kennen en dat ze ongewone vermoeidheid of onverklaarbare kortademigheid niet moeten bagatelliseren.
Er is ook een sweatshirt in beperkte oplage ontworpen in samenwerking met Valentine Witmeur en Olivia Borlée, medeoprichtsters van het merk Ovale. De ritssluiting, in het midden van de borst, verwijst naar de littekens die hart- en vaatziekten achterlaten. Een verborgen zakje symboliseert de verhalen van de patiënten. Er zijn 200 exemplaren van gemaakt in Portugal, die via de website van de Ligue worden verkocht.
Tweeënvijftig acties in het veld
De campagne omvat 52 activiteiten: 19 in Vlaanderen en Brussel en 33 in Wallonië en Brussel. Op het programma staan: informatiestands, bloeddruk- en hartslagmetingen, ECG’s, cholesterol- en bloedsuikertests, lezingen, workshops en wandelingen.
Ook buiten deze week om roept de Liga alle vrouwen op om naar de signalen van hun lichaam te luisteren en bij twijfel snel een arts te raadplegen. Betere voorlichting moet leiden tot een vroegere diagnose, een snellere behandeling en, op termijn, het redden van levens.