Debat artsensyndicaten: 5. De rol van de ziekenfondsen
"Zij moeten zich heroriënteren van ziekenfonds naar gezondheidsfonds"
In het vijfde deel van een debat met vertegenwoordigers van de drie artsensyndicaten (ASGB/Kartel, BVAS en ViaCaro) hebben we het over de rol van de ziekenfondsen.
Artsenkrant: Dokter Vanhoof had het al over de noodzaak van overleg tussen alle stakeholders, zoals de patiënten, de gemeenschap en de zorgactoren. Welke rol zien jullie voor de ziekenfondsen?
Jos Vanhoof (BVAS): Die kunnen nu met hun heroriëntatie een heel belangrijke maatschappelijke rol invullen, wanneer ze inderdaad weggaan van dat meegaan in het sanctionerend kader. Waar ziekenfondsen in het verleden vooral de rol hadden om alles uit te tellen, dat is allemaal weggevallen. De facturatie is volledig weggevallen.
Zij moeten zich dus heroriënteren van ziekenfonds naar gezondheidsfonds. Ze hebben een bredere maatschappelijke rol om patiënten te sensibiliseren: hoe moet ik naar gezondheidszorg kijken? Hoe moet ik met gezondheid bezig zijn? Zo kunnen ze ons ondersteunen in de vijf kerntaken die wij hebben: preventie, acute zorg, chronische zorg, levenseindebegeleiding en zorgcoördinatie.
Ik denk dat iedereen hetzelfde doel heeft: hoe kunnen we de zorg toekomstbestendig maken, de kwaliteit van de zorg bestendig maken, en de zorg toegankelijk, nabij en betaalbaar houden?
Lieselot Brepoels (ASGB/Kartel): Ik denk dat we de ziekenfondsen nodig hebben naar hervorming toe, naar een bredere maatschappelijke rol. Als arts zien wij onze patiënt voor ons. Wij hebben als taak om die individuele patiënt zo goed mogelijk verder te helpen. Het is niet in se onze eerste rol om de maatschappij mee sturing te geven, om de bevolking mee te nemen in gezondheidseducatie, preventie en activering.
Dat kunnen wij ook niet, want wij moeten onze individuele patiënt verdedigen. Soms zie je daar ook een spanningsveld, met die patiënt die zegt: "Ik wil niet meer terug gaan werken, of ik zie het niet meer zitten.” Die patiënt komt bij ons en willen we helpen en verdedigen, maar tegelijk weten we dat activering op bevolkingsniveau belangrijk is en dat onze maatschappij niet alles kan dragen.
Jos Vanhoof: Je weet heel goed dat je als zieke pas na één maand op controle moet gaan. Dan kom je op het ziekenfonds terecht. Een adviserend geneesheer kijkt alleen maar: mag je nog op de ziekenkas? Voor de rest gebeurt er niets. Vroeger had je na een jaar wat ze noemen de GRI, Geneeskundige Raad voor Invaliditeit. Dat was een college van artsen van alle ziekenfondsen samen met iemand van het RIZIV die oordeelde of die invaliditeit moest bestendigd worden. Laurette Onkelinx heeft dat afgeschaft om budgettaire redenen, maar dat was inderdaad toch nog een stok achter de deur om te zeggen: oké, na een jaar terug naar werk.
Ik ben gaan kijken in Ternat naar een model dat een privéverzekeraar, de naam doet het nu niet toe, maar het is de grootste privéverzekeraar in België, heeft opgezet om terug naar werk te propageren. Ze behalen 75% terug naar werk en reactivatie met hun traject. Dat is de moeite om een keer te bekijken.
Het is de verantwoordelijkheid van anderen om te beslissen: wanneer kan die patiënt terug aan het werk en welke instrumenten moeten we hem geven om aangepast werk te doen. Dat is niet onze competentie. Dat moet breed bekeken worden door de arbeidsgeneeskundige diensten, door het overleg met het adviserende trio.
Het niet naar werk gaan is ook multifactorieel. Heel dikwijls is dat een verstoorde relatie tussen bijvoorbeeld de directe leidinggevende en de patiënt. En is ziekte gewoon de druppel die de emmer doet overlopen om thuis te blijven en het werk, het hervatten van het werk uit te stellen.
Maar artsen moeten een financieel spoor waarmaken. We moeten de gezondheidszorg waarborgen. We moeten terug naar werk bevorderen. We hebben in onze korf al enorm veel opdrachten. En duw je daar dan nog eens wat extra administratie bij, dan begrijp je dat ook burn-out een gegeven zou kunnen zijn bij artsen.
Marieke Geijsels (ViaCaro): De gezondheidszorg is natuurlijk geen eiland, we zijn een deel van de maatschappij. Je ziet dat bepaalde trends in de maatschappij heel veel invloed hebben op hoe onze zorg zich organiseert of de noden. Denk aan de burn-out epidemie, maar evengoed eenzaamheid, de verouderde mensen. Je zult ook wel oudere patiënten hebben die een huisbezoek vragen, niet omdat er iets mis is, maar omdat ze eigenlijk nood hebben aan een babbeltje.
Als we onze gemeenschap anders zouden organiseren, zal ook de nood aan zorg veel veranderen. Ik denk dat het wel heel belangrijk is dat we ook kunnen kijken naar andere gerelateerde domeinen. Welke veranderingen zijn er daar nodig om ervoor te zorgen dat het bij ons beter gaat? En dan zijn kan een initiatief zoals Zorgzaam Leuven, waarbij we kijken hoe heel lokaal gezorgd kan worden dat welzijn en zorg dichter bij elkaar komen, een enorme impact hebben.