De natuur als medicijn
Van witte jas naar groene vingers
Met Thuis in Natuur wil voormalig Domus Medica-voorzitter Piet Vanden Bussche mensen opnieuw laten connecteren met de natuur.
Begin dit jaar ging Piet Vanden Bussche op pensioen als huisarts. Aan de Universiteit Gent begeleidt hij nog tot januari volgend jaar enkele thesissen. Zijn pensionering betekent echter niet dat de voormalige voorzitter van Domus Medica zijn dagen in ledigheid slijt. Als ecotuner lanceerde hij onlangs het project 'Thuis in Natuur'. "Een ecotuner is iemand die de opleiding ecopsychologie van Anne Sterckx met succes volgde", legt Vanden Bussche uit. "Omdat ecopsycholoog geen officieel erkend diploma is, wordt er op deze manier toch een soort label op de opleiding geplakt. De opleiding was een echte eyeopener voor mij."
Hoogste prioriteit
Dat Vanden Bussche bij de cursus terechtkwam, was het gevolg van een aflevering van Gardeners' World op BBC, waarin een vrouw vertelde dat therapeutisch tuinieren haar redde van een depressie. "Als huisarts was ik niet ervaren genoeg in tuinieren noch in tuintherapie om er actief mee aan de slag te gaan. Na wat zoeken, stootte ik op de cursus ecopsychologie. De cursus bespreekt de impact van de uitdagingen waarmee de wereld vandaag geconfronteerd wordt en hoe dit ons als mensen beïnvloedt. Je leert mensen ondersteunen wanneer ze lijden onder de klimaatcrisis."
De interesse van Piet Vanden Bussche in ecologie en zorg voor milieu en klimaat is niet nieuw. Tijdens een dubbelinterview met Maaike Van Overloop naar aanleiding van de twintigste verjaardag van Domus Medica begin dit jaar stelde Artsenkrant hem de vraag wat de belangrijkste prioriteit is voor de huisartsgeneeskunde. "Duurzaamheid met als aspecten sociale gelijkheid en klimaat", luidde het resolute antwoord. "Sinds ik kleinkinderen heb, is die bezorgdheid alleen maar groter geworden."
Verbonden met de natuur
"Elke klimaatwetenschapper zegt dat de hittegolven die ons deze zomer teisteren niet uniek zijn. Dit is voortaan het nieuwe normaal, het klimaat waarmee we moeten leren omgaan. Bij ons, niet in Spanje, Italië of Noord-Afrika. Het frappeert me enorm dat mensen erover klagen en het voelen, maar dat het toch niet hoog op de prioriteitenlijst komt te staan, dat politici hun verantwoordelijkheid niet nemen, en dat er niet over wordt gereflecteerd. De Australische Joanna Macy huldigt de theorie dat dit zo overweldigend is dat mensen, net als struisvogels, hun kop in het zand steken omdat het bijna de enige manier is om te overleven. 'Earth is crying, and earth is crying within you', zo verwoordt ze het. Of we het nu willen of niet, als mens zijn we verbonden met de natuur. Het is niet omdat we er sinds een paar honderd jaar afstand van nemen, dat we dat niet meer voelen."
Voor Vanden Bussche is die disconnectie een van de belangrijkste redenen niet alleen voor de "psychiatrische zondvloed" die ons momenteel overspoelt, maar ook bijvoorbeeld voor diabetes of dementie. "Wanneer je mensen terug naar de natuur brengt, merk je meteen welk deugddoend effect dat heeft, hoe gezondmakend het is. Dat hoeft niet altijd groot te zijn. Gewoon eens gaan wandelen heeft al effect. Zelfs vanuit een raam kijken naar een paar bomen die bewegen in de wind heeft al een positief effect. Het effect is er van zodra je herverbindt met de natuur en wat afstand neemt van het alledaagse."
Met het project 'Thuis in Natuur' brengt Piet Vanden Bussche die deugddoende effecten van natuur in de praktijk. "In een wereld die vaak snel en veeleisend aanvoelt, creëert 'Thuis in Natuur' ruimte om opnieuw te vertragen en aandachtig aanwezig te zijn. De sessies vertrekken vanuit de meest recente wetenschappelijke inzichten over de relatie tussen mens en natuur, en hanteren een warme, mensgerichte benadering."
Handen uit de mouwen
Tijdens T(h)uin-sessies gaat een kleine groep van maximaal zes deelnemers gedurende zes maanden samen op weg met vier 'B's' als leidraad: beleven, bewonderen, bedanken en bewaren. "Sommige deelnemers noemen het groene mindfulness", lacht Vanden Bussche. De sessies vinden in principe plaats in Midgaard, zijn ecologische tuin in Ten Ede bij Wetteren. "Na het tot rust komen, steken de deelnemers de handen uit de mouwen om opnieuw in contact te komen met de natuur. Afhankelijk van het seizoen is dat bijvoorbeeld zaaien, oogsten, fermenteren of wildpluk. In elk seizoen is er wel iets te doen in de natuur."
Voor ArtEco laat Piet Vanden Bussche Midgaard achter zich en trekt hij met een groep van maximaal tien deelnemers naar het park van het Middelheimmuseum in Antwerpen. "We bekijken tien kunstwerken en staan stil bij de natuur in het park. Momenteel vindt dit steeds plaats in Antwerpen, maar ook Kröller-Müller Museum in de Hoge Veluwe staat op mijn verlanglijstje om naartoe te trekken met ArtEco."
Een laatste initiatief van 'Thuis in Natuur' is een weekend in Wéris. "Het is een bijzondere plek waar natuur, stilte en geschiedenis samenkomen. Het landschap van bossen, velden en eeuwenoude menhirs nodigt uit om te vertragen en opnieuw verbinding te maken met wat groter is dan onszelf."
Meer weten? Neem een kijkje op de website thuisinnatuur.be.