KCE: PFAS-bloedtest voor risicogroepen is weinig zinvol
Nog steeds onduidelijkheid over gezondheidsrisico’s
PFAS-bloedtesten bieden geen klinische meerwaarde, ook niet voor zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en risicoberoepen. Dat stelt het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidzorg (KCE) in een recente studie.
PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) zijn wijdverspreid en hun aanwezigheid in ons leefmilieu is ondertussen alom gekend. De meeste mensen hebben dan ook PFAS in hun lichaam, wat tot ongerustheid kan leiden over eventuele gezondheidsschade.
Artsen krijgen regelmatig de vraag naar tests, behandelingen of opvolging van PFAS-blootstelling, zeker door mensen die denken hogere PFAS-waarden in hun lichaam te hebben, bijvoorbeeld door de plek waar ze wonen of werken.
Geen PFAS-bloedtest aanbevolen
Vorig jaar stelde het KCE al dat het weinig zinvol was om PFAS-waarden in het bloed te meten, behalve voor wetenschappelijk onderzoek.
In een nieuw rapport stelt het KCE nu dat PFAS-tests evenmin een klinische meerwaarde hebben voor wie zwanger is, borstvoeding geeft of op het werk aan PFAS wordt blootgesteld. Er is immers nog steeds onduidelijkheid over de gezondheidsrisico’s en vanaf welke PFAS-waarden ze zouden toenemen. Bovendien is er ook geen doeltreffende behandeling bij een verhoogd PFAS-gehalte. Daarom is er nood aan gerichter onderzoek, zeker bij deze kwetsbare groepen.
Zwangerschap en borstvoeding
Voor zwangere vrouwen blijft de gebruikelijke opvolging van moeder en kind door een huisarts, gynaecoloog of vroedvrouw gelden. Ook het vaccinatiebeleid voor de baby na de geboorte hoeft niet te worden aangepast: er is geen bewijs dat PFAS dusdanig de aanmaak van antilichamen verlaagt dat de bescherming door vaccins in het gedrang komt.
Hoewel PFAS via moedermelk kunnen worden doorgegeven, wegen de voordelen van borstvoeding nog altijd op tegen de mogelijke, maar nog onduidelijke risico’s van PFAS. Het algemene borstvoedingsadvies blijft dus gelden.
Risicoberoepen
Bepaalde beroepen kunnen intensiever blootgesteld worden aan PFAS. Voorbeelden zijn werknemers in de chemische industrie en de textielsector, brandweerlieden en beroepen met intensief bodemcontact, zoals landbouw, wegenwerken en bouw. Een volledig en systematisch overzicht van de risicoberoepen ontbreekt echter, en de gezondheidseffecten van PFAS bij deze beroepen zijn weinig onderzocht.
Daarom beveelt het KCE meer en transparant PFAS-onderzoek aan in deze setting. Het zou bestaan uit het meten van de blootstelling in risicoberoepen, en dit te koppelen aan een langdurige klinische opvolging.
Nood aan gerichter, kwaliteitsvol onderzoek
Het KCE wijst ook op een methodologisch probleem. "Ondanks een toenemend aantal studies, blijft het moeilijk om duidelijke gezondheidseffecten van PFAS bij mensen aan te tonen, dit door uiteenlopende onderzoeksmethoden en resultaten", luidt het. Door strengere regelgeving daalt de blootstelling aan bekende PFAS-stoffen zoals PFOS en PFOA, maar anderzijds komen er nog steeds nieuwe PFAS op de markt die minder onderzocht zijn.
Tot er meer duidelijkheid is, blijven voorzichtigheid en maatregelen om blootstelling van de bevolking te beperken zinvol, besluit het KCE.
Bourgeois Jolyce, Castanares-Zapatero Diego, Hulstaert Frank, Roberfroid Dominique. Klinisch nut van Pfas-testen? Focus op zwangere vrouwen, moeders die borstvoeding geven en personen die worden blootgesteld op het werk. Health Services Research (HSR). Brussel. Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE). 2026. KCE Reports 422AS. DOI: 10.57598/R422AS.