The Lancet: Goedgekeurde mRNA-vaccins zijn veilig en effectief
Potentieel voor influenza, RSV, kanker en auto-immuunziekten.
Een uitgebreid nieuw overzicht, gepubliceerd in The Lancet, bevestigt dat de momenteel goedgekeurde mRNA-vaccins veilig en effectief zijn in het voorkomen van infectieziekten, waaronder COVID-19. Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam en wegen ruimschoots op tegen de bescherming tegen ernstige ziekte, ziekenhuisopname en overlijden.
Via een gedetailleerde analyse van gepubliceerde gegevens uit laboratoriumonderzoek, klinische studies en praktijkonderzoek naar miljarden doses mRNA-vaccins, hebben de auteurs de wetenschap achter mRNA-vaccins en hun impact op de volksgezondheid beoordeeld.
93% bescherming tegen ziekenhuisopname
Uit de analyse bleek dat mRNA-vaccins in ongeveer 87% van de gevallen effectief zijn tegen een gedocumenteerde SARS-CoV-2-infectie, in 93% van de gevallen effectief tegen ziekenhuisopname en in 94% van de gevallen effectief tegen sterfte binnen 14-42 dagen na vaccinatie.
De effectiviteit nam in de loop van de tijd af en werd in sommige analyses verminderd door leeftijd en door de Omicron-variant (67% tegen infectie en 72% tegen ziekenhuisopname). Boostervaccinaties verlengden en versterkten de bescherming tegen SARS-CoV-2-subvarianten tot mei 2023.
Het verhoogde risico op myocarditis en pericarditis door vaccinatie is aanzienlijk lager dan het risico op het ontwikkelen van myocarditis of pericarditis door een SARS-CoV-2-infectie.
Ernstige bijwerkingen blijven zeldzaam
Het overzicht concludeert dat ernstige bijwerkingen van mRNA-vaccins uiterst zeldzaam blijven. In de praktijk bleek bijvoorbeeld dat het aantal gevallen van myocarditis en pericarditis (hartontsteking) na vaccinatie hoger lag bij ontvangers van een tweede dosis, met ongeveer 12,6 gevallen per miljoen voor het BNT162b2-vaccin van Pfizer BioNTech en ongeveer 35,6 gevallen per miljoen voor het mRNA-1273-vaccin van Moderna.
Belangrijk is dat het verhoogde risico op myocarditis en pericarditis door mRNA COVID-19-vaccins, met name bij jongens van 12-19 jaar, aanzienlijk lager was dan het risico op het ontwikkelen van myocarditis of pericarditis door een SARS-CoV-2-infectie.
Andere ernstige bijwerkingen kwamen zeer zelden voor. Zo bedroeg het risico op anafylaxie 4,7 gevallen per miljoen doses (Pfizer) en het Guillain-Barré-syndroom 38 gevallen per miljoen doses (AstraZeneca) [zie tabel]. De meeste andere bijwerkingen, zoals pijnlijke armen, vermoeidheid of koorts, waren mild tot matig en verdwenen na een paar dagen.
Potentieel voor de toekomst
Het nieuwe overzicht suggereert ook dat mRNA-vaccintechnologieën potentieel hebben als nieuwe opties voor de behandeling en preventie van andere gezondheidsproblemen en ziekten, waaronder influenza, RSV, kanker en auto-immuunziekten.
Deze brede waaier aan potentiële toepassingen duidt op een toekomst waarin mRNA-technologie kan worden afgestemd op individuele patiënten en specifieke ziektebedreigingen, wat snelle, flexibele en effectieve instrumenten voor de volksgezondheid oplevert, zegt The Lancet.
De auteurs benadrukken het belang van gelijke toegang, versterkte en uitgebreide productie in lage- en middeninkomenslanden, en geavanceerde opslag en distributie voor mRNA-vaccins. Door verbeteringen in de formulering kunnen vaccins bij hogere temperaturen bewaard worden, wat de distributie vereenvoudigt in landen waar de koude keten niet gegarandeerd kan worden.
"Het uitbreiden van de productiecapaciteit en het garanderen van gelijke toegang in lage- en middeninkomenslanden is essentieel als mRNA-vaccins hun belofte als wereldwijd publiek goed willen waarmaken, " aldus co-auteur Dr. Robin Shattock van Imperial College London (VK).
"Door te investeren in technologieoverdracht, lokale productie en robuuste regelgeving kunnen we toeleveringsketens verkorten, kosten verlagen en ervoor zorgen dat mensen overal profiteren van veilige en effectieve vaccins, ook na pandemieën."
Alle gevallen van bijwerkingen, hoe zeldzaam ook, moeten gedocumenteerd worden.
De auteurs pleiten ook voor duidelijke communicatie over de veiligheid en effectiviteit van mRNA-vaccins om het publieke vertrouwen te behouden, de vaccinatiegraad wereldwijd te verhogen en de aanhoudende misinformatie over mRNA-vaccins aan te pakken.
Ze benadrukken het belang van voortdurende veiligheidsmonitoring na markttoelating en langdurige follow-up om de prestaties van bestaande, goedgekeurde mRNA-vaccins in de praktijk na marktintroductie te bestuderen. Alle gevallen van bijwerkingen, hoe zeldzaam ook, moeten gedocumenteerd worden, aangezien sommige signalen in observationele studies in de praktijk mogelijk over het hoofd worden gezien of verkeerd worden geïnterpreteerd.
Blakney A, Top K, Cowling B et al, Safety and efficacy of mRNA vaccines: a mechanistic and public health perspective. The Lancet, 2026.