Ethische thema's
Kernkabinet legt timing vast
Uiterlijk tegen 1 december moeten alle teksten over de ethische thema's op tafel liggen van de federale regering met het oog op een eerste lezing. Dat is het kernkabinet zaterdag overeengekomen, na een urenlange discussie. Na een consensus binnen de regering verhuizen de ontwerpen naar het parlement, al moeten die discussies dus nog hun beslag krijgen. De oppositie reageert ontgoocheld.
Nadat het kernkabinet zaterdag een vergelijk vond over de procedure voor de verkoop van 20 procent aandelen in de bank Belfius, begon de processie van Echternach over de ethische dossiers. Twee weken geleden had minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) haar voorstel over de verlenging van de abortustermijn eerst aan een krant toegelicht en niet aan de regering. Daarin maakte ze duidelijk dat die termijn hoogstens kan uitbreiden van 12 weken naar 14 weken zwangerschap. De demarche zette kwaad bloed bij de collega's in de regering en vooral bij Vooruit, al klonk het bij CD&V dat het voorstel een vertaling was van de afspraken tijdens de regeringsvorming.
Waarschuwing
Daarop waarschuwde vicepremier Frank Vandenbroucke (Vooruit) dat er binnen de regering een akkoord moet komen over alle ethische thema's uit het regeerakkoord - de belangrijkste zijn abortus, draagmoederschap en euthanasie bij dementie. Zoniet zou hij niet kunnen garanderen dat zijn fractie dinsdag niet mee zou stemmen met voorstellen van de oppositie om de termijn naar 18 weken te brengen.
Met die stemming zou het zo'n vaart niet lopen, werd de afgelopen dagen duidelijk, al bleef Vooruit er wel op aandringen dat er dit jaar nog wetteksten over alle thema's naar het parlement zouden gaan. CD&V wilde echter niet van een koppeling weten en ook niet van een deadline - een standpunt dat minister Verlinden zaterdag bij de start van de kern herhaalde.
Het resultaat was een urenlange discussie, met bilaterales erbovenop, waarbij het zelfs nog bijzonder lang over de datum op zich ging. Uiteindelijk werd beslist dat de werkzaamheden rond de ethische thema's worden voortgezet, "met de ernst en het volwaardige debat die elk van de ethische thema's op zichzelf verdienen". Na de zomer zullen binnen de regering gesprekken plaatsvinden over euthanasie bij dementie.
Uiterlijk 1 december
"De regeringspartners spannen zich in om de teksten voor de ethische thema's uit het regeerakkoord op basis van de voor eerste lezing noodzakelijke adviezen zo snel mogelijk voor te leggen voor de bespreking in eerste lezing binnen de regering, uiterlijk op 1 december 2026, en dit voor alle ethische dossiers", luidt het in de conclusies van het kernkabinet.
Volgens MR-vicepremier David Clarinval is dus ook overeengekomen dat de meerderheidspartijen de teksten van de oppositie niet zullen steunen. Hij verwacht dat het groen licht in de loop van volgend jaar zal volgen, maar vandaag is er nog geen inhoudelijk akkoord, preciseert Clarinval. "We behouden de vrije stemming in het parlement, maar om tot een akkoord te komen, zal er iets anders moeten komen dan 14 weken." Om het fiat van de MR te krijgen, zal minister Verlinden "haar tekst moeten herwerken en een evenwicht moeten vinden" met de andere "ethische" elementen.
Over de spermadonatie was er daarentegen wel al een akkoord. Na een kleine aanpassing kan de tekst voor advies naar de Raad van State vertrekken.
Ontgoocheling
Bij de oppositie overheerst ontgoocheling. "Opnieuw wordt er gekozen voor uitstel, om dan in december opnieuw uit te komen op een aanpassing tot maar 14 weken", voorspelt Groen kamerlid Stefaan Van Hecke. Hij verwijst naar de afspraak bij de regeringsvorming om tot 14 weken uit te breiden. "In de praktijk betekent het dat de regeringspartijen onder druk van CD&V een conservatieve ethiek opdringen aan de hele samenleving. Op vlak van abortus in de eerste plaats, en de vraag is nu welke lat er gelegd zal worden ook bij die andere dossiers."
Anders-voorzitter De Gucht merkt op dat premier De Wever eerder in het parlement had gepast voor een tapijtenmarkt over ethische thema's en dat ook minister van Justitie Annelies Verlinden (CD&V) zich had verzet tegen een koppeling van ethische dossiers. De Gucht vindt het "bijzonder cynisch" dat de regering toch de dossiers "aan elkaar heeft gekoppeld".
Hij benadrukt dat elk ethisch thema een eigen debat en stemming verdient. "Ons voorstel om de abortustermijn te verlengen naar 18 weken en de verplichte wachttijd van zes dagen af te schaffen, ligt klaar om te stemmen dinsdag. We roepen alle parlementsleden op om het lef te hebben om zélf te beslissen, volgens eigen goeddunken en volledig los van politieke orders van partijvoorzitters of vicepremiers."