PRUDENCE-studie in dertien landen

POC-test vermindert antibioticavoorschriften niet

Het beschikbaar stellen van snelle diagnostische testen (point-of-care testen of POC-testen) in de huisartsenpraktijk leidt niet vanzelf tot minder antibioticavoorschriften bij patiënten met luchtweginfecties. Dat blijkt uit de PRUDENCE-studie waaraan wetenschappers van de Universiteit Antwerpen meewerkten. The Lancet Primary Care publiceerde de resultaten.

De PRUDENCE-studie vergeleek in dertien landen* de standaardzorg met en zonder POC-teststrategie, bloedtest voor ontstekingswaarden (CRP), keelswab voor groep A-streptokokken en neusswab voor influenza bij patiënten waarbij de arts antibiotica overwoog.

De studie werd opgezet omdat het gebruik van POC-tests lange tijd gold als een veelbelovend hulpmiddel om het antibioticabeleid in de eerstelijnszorg te ondersteunen. PRUDENCE maakt duidelijk dat de beschikbaarheid van de tests niet leidde tot minder antibioticavoorschriften. De hersteltijd bedraagt bij de twee groepen vier dagen. “POC-tests zijn geen eenvoudige technologische quick fix”, oordeelt prof. Sybil Anthierens (Universiteit Antwerpen) die aan de studie meewerkte. “Ze kunnen een hefboom zijn voor beter voorschrijfgedrag, maar enkel wanneer de juiste randvoorwaarden aanwezig zijn.”

Oorspronkelijke intentie

De resultaten van de studie betekenen echter ook niet dat POC-tests geen rol hebben te spelen in de eerstelijnszorg. Testresultaten bevestigen vaak de oorspronkelijke intentie van artsen om al dan niet antibiotica voor te schrijven. De procesevaluatie toont aan dat artsen testresultaten systematisch negeren in drie situaties: wanneer symptomen als klassiek bacterieel worden beschouwd, wanneer de uitslag botst met de klinische intuïtie van de arts en wanneer de prescriptie al aan de patiënt werd meegedeeld voordat de uitslag beschikbaar was.

Bij een opvallend positief testresultaat zal de arts soms een voorschrift schrijven dat hij oorspronkelijk niet had gepland. Het leidt de onderzoekers tot de conclusie dat de POC-tests geen instrument zijn om per se minder voor te schrijven, maar wel om beter en veiliger voor te schrijven.

Antibioticaresistentie

In een aanvullend onderzoek werd aangetoond dat ook de rol van de patiënt niet te onderschatten valt. Hij aanvaardt een testresultaat makkelijker wanneer dat aansluit bij zijn verwachtingen, maar stelt het in vraag wanneer hij zijn klachten als ernstig ervaart. Patiënten die begrepen waar de test op gericht is en wat een negatief resultaat inhoudt, bleken bereid hun verwachtingen rond antibiotica bij te sturen. Vaak noemden ze dan antibioticaresistentie als een motivatie om geen antibiotica te nemen.

De onderzoekers besluiten dat de POC-test moet worden ingebed in een ruimer pakket van interventies. Ze denken daarbij aan communicatietraining voor artsen, het bewust uitstellen van de bespreking van een voorschrift tot na de testuitslag, betere ondersteuning bij de interpretatie van tests en het geven van meer gerichte uitleg aan de patiënt over wat de test meet en betekent. “De vraag is niet langer of POC-tests werken, maar onder welke voorwaarde ze optimaal kunnen werken en hoe beleid en opleiding die voorwaarden actief kunnen creëren.”

 

* België, Duitsland, Frankrijk, Georgië, Griekenland, Hongarije, Ierland, Israël, Italië, Polen, Portugal, Spanje en Verenigd Koninkrijk