Parlementaire vraag
Hoe kunnen we 'welwillenheidsattesten' beteugelen?
Een nieuwe database binnen het RIZIV moet inzicht geven in de omvang van het probleem van de 'welwillendheidsattesten'. Dat zegt minister Vandenbroucke in antwoord op een parlementaire vraag.
Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven
Volksvertegenwoordiger Hervé Cornillie (MR) stelde een schriftelijke vraag aan minister Vandenbroucke over wat de Nederlandse vertaling ‘Conveniënte doktersattesten’ noemt. Zowel uit het Franse opschrift (Les certificats médicaux dits de complaisance) als uit de context blijkt dat het gaat om zogenaamde welwillendheidsattesten.
Zowel in de sociale diensten van overheidsinstellingen als in privébedrijven maken vele stakeholders zich zorgen over het toenemende aantal zogenaamd 'conveniënte' doktersattesten, stelt Cornillie. Het gaat omattesten die zonder objectiveerbare medische grond afgeleverd worden, louter en alleen uit welwillendheid, wat terecht vragen oproept over hun impact.
Geen gegevens over de omvang
Vooreerst werd gevraagd of de minister beschikt over gegevens of analyses over de omvang van het fenomeen van de conveniënte doktersattesten in België. "Tot op heden hebben we geen exacte cijfers of diepgaande analyses met betrekking tot de omvang van het fenomeen van de welwillendheidsattesten", antwoordde de minister.
Hij maakte wel een onderscheid tussen een vals "ziektebriefje" (welwillendheidsattest) dat eigenlijk valt onder het artikel 31 van de arbeidsovereenkomstenwet, en het getuigschrift arbeidsongeschiktheid voor het bekomen van een uitkering na het verstrijken van de periode gedekt door gewaarborgd loon.
Controle- of verificatiemechanismen
Vervolgens werd gepolst welke controle- of verificatiemechanismen er bestaan om eventuele misbruiken te voorkomen, met inachtneming van het medisch geheim.
De minister verwees naar de volgende instanties die kunnen ingrijpen om de controle te waarborgen om mogelijk misbruik te voorkomen: de Dienst voor geneeskundige evaluatie en controle (DGEC) van het RIZIV, de Orde der artsen, de adviserend artsen van de verzekeringsinstellingen en het openbaar ministerie.
Wanneer er valse getuigschriften of valse attesten worden opgesteld, is vooral het openbaar ministerie bevoegd om op te treden, parallel met de Orde der artsen.
De DGEC heeft een eerder beperkte rol inzake de controle op de welwillendheidsattesten. De bevoegdheid van de Orde der artsen staat op zich, en dus los van een eventuele controle van de DGEC. Wanneer er valse getuigschriften of valse attesten worden opgesteld, is vooral het openbaar ministerie bevoegd om op te treden, parallel met de Orde der artsen.
Herziening of aanscherping van de controles
Op de vraag of het huidige verificatiemechanisme volstaat en of er een herziening van het systeem of een aanscherping van de controles komt, antwoordde de minister dat het huidige controlemechanisme nog kan worden versterkt. Hij bevestigde dat er wetsvoorstellen zijn met het oog op zowel de versterking van het toezicht als de creatie van een kader voor gerichte preventiemaatregelen ten aanzien van de voorschrijvers, om ontsporingen te voorkomen.
Enerzijds gaat het om bepalingen tot aanpassing van de wet betreffende de controle op de arbeidsongeschiktheid met als doel de DGEC wettelijke bevoegdheden te geven. Er is voorlopig niet voorzien in een nauwere samenwerking tussen de Orde der artsen en de DGEC.
Anderzijds gaat het om de oprichting van een gegevensbank binnen het RIZIV (de GAOCIT-databank, red.), die vanaf 1 januari 2026 operationeel is geworden, ter versterking van de steun aan de zorgverleners (in een eerste fase de huisartsen) bij het voorschrijven van arbeidsongeschiktheid.
Met die nieuwe gegevensbank worden huisartsen bewust gemaakt van hun eigen voorschrijfgedrag met betrekking tot arbeidsongeschiktheid. Dat zal leiden tot kennisopbouw waardoor men over gegevens kan beschikken betreffende het aantal gevallen waarin een huisarts arbeidsongeschiktheid vaststelt, rekening houdend met de omvang van zijn praktijk en zijn patiëntenbestand, alsook de exacte duur van de arbeidsongeschiktheid, in relatie tot de diagnose of de bij de patiënt vastgestelde aandoening, zoals voorgeschreven door die arts.
Aan de hand van deze gegevensverzameling kan men ook achterhalen hoeveel verschillende huisartsen een sociaal verzekerde raadpleegt in het kader van de therapeutische relatie die hij met die artsen onderhoudt, indien die resulteert in het voorschrijven van een periode van arbeidsongeschiktheid.
'Politiek' getinte welwillendheidsattesten
Ook werd gevraagd hoe 'politiek' getinte, conveniënte doktersattesten moeten worden aangepakt. Met andere woorden, hoe pak je een belangen- of loyaliteitsconflict aan wanneer een in de lokale politiek geëngageerde arts de werking van de lokale besturen en uiteindelijk van de sociale zekerheid verzwakt?
Hierop antwoordde de minister: ‘Voor de welwillendheidsattesten die u omschrijft als ‘politiek gekleurd’, geldt geen andere controle- en sanctieregeling dan voor de andere attesten. Uiteraard gelden dezelfde wettelijke regels.’
