Om psychiatrische zorg sneller toegankelijk te maken
Interfederaal plan geestelijke gezondheidszorg in de maak
Er is een Interfederaal plan geestelijke gezondheidszorg in de maak. Dat heeft minister Frank Vandenbroucke geantwoord op een vraag van Jean-François Gatelier (Les Engagés), en is ook te lezen in de beleidsnota Volksgezondheid 2026 die hij dinsdag in de Kamer voorstelde.
Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven
Volksvertegenwoordiger Jean-François Gatelier (Les Engagés) stelde een schriftelijke vraag aan minister Vandenbroucke over ‘Psychiatrische zorg’. Voorop stond de vraag naar recente cijfers met betrekking tot de gemiddelde tijd die nodig is om een eerste afspraak in de psychiatrie te krijgen.
Volgens de minister bestaat er momenteel geen systematische registratie die aangeeft hoeveel personen op geestelijke gezondheidszorg wachten, welke specifieke hulp of begeleiding zij verwachten, met welke zorgverleners ze op een wachtlijst staan, en hoe lang ze al op zorg wachten.
Er wordt wel met wachtlijsten gewerkt, maar het optellen van het absolute aantal personen op verschillende wachtlijsten is niet behulpzaam, aangezien het aantal dubbele boekingen niet kan worden geschat.
Maatregelen op korte termijn: crisis- en urgentiezorgprogramma
Vervolgens vroeg Gatelier welke maatregelen de minister prioritair en op korte termijn zal nemen om de toenemende vraag naar psychiatrische zorg te beantwoorden en om er meer in het bijzonder voor te zorgen dat mensen - en dan vooral jongeren en patiënten die in psychische nood verkeren - snel een eerste psychiatrisch consult kunnen krijgen?
In zijn antwoord verwees de minister naar een belangrijk zorgprogramma dat in ontwikkeling is, gericht op crisis- en urgentiezorg voor acute zorgvragen van zowel volwassenen als kinderen en jongeren. Dit programma omvat enkele bestaande modules zoals spoeddiensten en mobiele crisisteams.
Het zorgprogramma is uitgebreid met de organisatie van Intensive Care Units en een recente uitbreiding van de crisiswerking (geplande zorgvragen binnen 48 tot 72 uur) van de mobiele crisisteams naar een urgentiefunctie (met langere responstijd en ook voor niet-geplande zorgvragen). Deze uitbreiding omvat ook ondersteuning door een (kinder)psychiater van het team en nazorg, zoals een snel consult of overdracht naar de behandelende arts.
Ontwikkeling van een interfederaal plan GGZ
In een derde vraag polste Gatelier of er werk wordt gemaakt van een betere coördinatie tussen de verschillende beleidsniveaus om deze crisis op geïntegreerde wijze het hoofd te bieden.
De minister antwoordde dat er inderdaad gestreefd wordt naar een coherent en op elkaar afgestemd beleid voor geestelijke gezondheidszorg. Tijdens de Interministeriële Conferentie Volksgezondheid van 21 mei 2025 werd een interkabinettenwerkgroep Geestelijke Gezondheidszorg opgericht.
De installatievergadering vond plaats op 10 juni 2025 en is sindsdien meermaals bijeengekomen voor de ontwikkeling van een interfederaal plan voor GGZ, zoals ook overeengekomen in het federale regeerakkoord.
In de Beleidsnota Volksgezondheid 2026 wordt de draagwijdte van het interfederaal plan verduidelijkt.
"Als leidraad wordt het nieuwe WHO-referentiekader genomen zoals weergegeven in Guidance on mental health policy and strategic action plans van begin 2025."
"Dit kader bestaat uit een geheel van richtlijnen over beleid en strategische actieplannen inzake GGZ en is opgesteld om landen te ondersteunen bij het hervormen van hun beleid en het actualiseren van strategische actieplannen. Daarbij worden mensenrechten en de determinanten van geestelijke gezondheid centraal gesteld in alle hervormingsinspanningen."
De gezamenlijke prioriteiten en concrete acties van dit plan worden in de eerste helft van 2026 politiek vastgelegd binnen de Interministeriële Conferentie.
