IJzertekort op middelbare leeftijd verhoogt het cardiale risico
In de algemene bevolking correleert een functioneel ijzertekort met een hogere incidentie van coronairlijden, een hogere cardiovasculaire sterfte en een hogere totale sterfte. Ongeveer 10 % van de nieuwe gevallen van coronairlijden die optreden tussen de leeftijd van vijftig tot zestig jaar, zou kunnen worden voorkomen door preventie van zo'n tekort.
IJzertekort kan heel wat kwalen veroorzaken. Eerder onderzoek heeft uitgewezen dat ijzertekort een verergerende factor is bij patiënten met een hart- en vaataandoening (hoger risico op ziekenhuisopname en overlijden).
Om de correlatie te evalueren tussen enerzijds een absoluut ijzertekort en een functioneel ijzertekort en anderzijds de incidentie van hart- en vaataandoeningen en de sterfte in de algemene bevolking, hebben Duitse vorsers de dossiers doorgenomen van 12 164 patiënten van drie Europese cohortes. De mediane leeftijd was 59 jaar en 54,8 % waren vrouwen. Bij een eerste consultatie werden de cardiovasculaire risicofactoren en de comorbiditeit (zoals roken, obesitas, diabetes en hypercholesterolemie) genoteerd na een grondig klinisch onderzoek en bloedafname.
Absolute ijzerdeficiëntie wordt gedefinieerd als een laag ferritinegehalte. Dat weerspiegelt de ijzervoorraden , maar volstaat misschien niet voor een accurate en betrouwbare evaluatie van de ijzerstatus. Daarom zou ook de transferrinesaturatie (die het gebruikte ijzer weerspiegelt) moeten worden gemeten. Op grond van het ferritinegehalte én de transferrinesaturatie kan een functionele ijzerdeficiëntie worden gediagnosticeerd.
Bij inclusie in de studie vertoonde 60 % van de proefpersonen een absoluut ijzertekort en 64 % een functioneel ijzertekort. Tijdens een gemiddelde follow-up van 13,3 jaar zijn 2212 mensen gestorven (18,2 %). 573 mensen (4,7 %) zijn gestorven aan een hart- en vaataandoening. Bij 1033 (8,5 %) deelnemers werd coronairlijden gediagnosticeerd en bij 766 (6,3 %) een CVA.
Functionele ijzerdeficiëntie correleerde met een 24 % hoger risico op coronairlijden, een 26 % hogere cardiovasculaire sterfte en een 12 % hogere sterfte ongeacht de doodsoorzaak dan bij de mensen zonder functioneel ijzertekort. Een absolute ijzerdeficiëntie correleerde met een 20 % hoger risico op coronairlijden, maar niet met een hogere sterfte in vergelijking met de groep zonder absoluut ijzertekort. Er is geen correlatie vastgesteld tussen de ijzerstatus en CVA. De vorsers hebben becijferd dat ongeveer 5,4 % van het totale aantal sterfgevallen, 11,7 % van de cardiovasculaire sterfte en 10,7% van de nieuwe diagnosen van coronairlijden niet zouden zijn opgetreden tijdens de eerstvolgende tien jaar als de proefpersonen bij inclusie in de studie geen functioneel ijzertekort hadden vertoond.
"In onze studie had bijna twee derde van de vijftigers een functioneel ijzertekort", constateerde dr. Benedikt Schrage. "Die mensen lopen meer risico om de volgende 13 jaar een hartziekte te ontwikkelen of te sterven."
(referentie: ESC Heart Failure, 5 oktober 2021, doi: 10.1002/ehf2.13589)