Covid-19: besmette oppervlakken zijn geen belangrijke bron van verspreiding van het virus
Een nieuwe studie bevestigt dat het weinig waarschijnlijk is dat door het sars-CoV-2 gecontamineerde oppervlakken in het ziekenhuis het virus verspreiden. Dat spreekt het belang van passieve vectoren bij de overdracht van het sars-CoV-2 tegen.
Het staat buiten kijf dat aerosolen een belangrijke rol spelen bij de overdracht van het sars-CoV-2. Of het virus dat zich op oppervlakken bevindt, met name in ziekenhuizen, besmettelijk is, is echter minder duidelijk. De meeste onderzoeken ad hoc hebben RNA-fragmenten van het virus gedetecteerd, maar dat bewijst daarom nog niet dat ze besmettelijk zijn.
In april 2020 heeft een interdisciplinair team van vorsers van de University of California Davis naar aanleiding van een Covid-19-uitbraak bij het ziekenhuispersoneel onderzocht of oppervlakken die vaak worden gebruikt in zones waar Covid-19-patiënten worden verzorgd, en in de vergaderruimtes van het personeel van het medisch centrum UC Davis, door het virus gecontamineerd waren. Er was toentertijd veel discussie over de rol van passieve vectoren (oppervlakken) bij de verspreiding van het virus.
Die groep heeft als eerste RNA-sequenties van het sars-CoV-2 teruggevonden in stalen afgenomen van oppervlakken in het ziekenhuis. De virologen van het UC Davis hebben tijdens de eerste (april 2020) en de tweede (augustus 2020) golf van Covid-19 meerdere stalen afgenomen van de oppervlakken en ook van de luchtfilters in het ziekenhuis. De vorsers hebben wissers van oppervlakken getest op RNA en infectiviteit van het sars-CoV-2 en hebben onderzocht of het RNA geschikt is voor sequencing.
Niettegenstaande een significante stijging van het aantal gevallen van Covid-19 bij de patiënten die tijdens de tweede golf in het ziekenhuis werden opgenomen, bleek slechts 2% van de wissers positief te zijn in augustus tegen 11% van de wissers in april. Dat schrijft het team toe aan een beter management van de patiënten op de intensive care en een beter schoonmaakprotocol.
Het sars-CoV-2-RNA dat werd teruggevonden op een oppervlak, bleek niet infectieus te zijn, ook al bevatte het de nagenoeg intacte sequentie. Van de 224 stalen waren er 11 positief, maar geen enkel van die 11 stalen had cytopathische effecten in celcultuur. Dat wijst erop dat het niet ging om intacte virionen of dat hun aantal te laag was om besmettelijk te zijn.
Volgens fylogenetische analyse was het sars-CoV-2-genoom in de positieve stalen afkomstig van ziekenhuispatiënten. Ook in stalen die negatief waren bij qRT-PCR, werden sequenties van het genoom teruggevonden. Sequencing is dus gevoeliger bij de detectie van het virus.
Die bevindingen treden de hypothese bij dat gecontamineerde oppervlakken geen belangrijke rol spelen bij de verspreiding van het sars-CoV-2. Sequencing van het genoom dat wordt teruggevonden in wissers van oppervlakken blijkt zeer performant en zelfs informatief te zijn. Door precieze sequencing van het virale genoom konden de vorsers het virus traceren en uitpluizen hoe een infectie zich verplaatst.
"Opsporing van sequenties van het virale genoom in stalen van de omgeving kan van groot belang zijn voor de volksgezondheid, meer bepaald voor surveillance van een epidemie en de verspreiding van nieuwe varianten", verklaarde prof. Haczku.
(referentie: PLOS ONE, 24 juni 2021, doi: 10.1371/journal.pone.0253578.)