Het SARS-CoV-2 infecteert ook neuronen
Een Nederlandse studie bevestigt dat het sars-CoV-2 neuronen kan infecteren. Dat wekt een lokale immuunrespons op die verantwoordelijk zou kunnen zijn voor de neurologische en psychologische complicaties van Covid-19. Het sars-CoV-2 zou via de nervus olfactorius in het centrale zenuwstelsel kunnen dringen.
Stilaan wordt het mysterie van de effecten van Covid-19 op de hersenen ontrafeld. Sinds het begin van de pandemie worden over de hele wereld neurologische en psychiatrische problemen vastgesteld zoals geheugenproblemen, hoofdpijn, in zeldzame gevallen een psychose en zelfs encefalitis. Het sars-CoV-2 wordt zelden gedetecteerd in het centrale zenuwstelsel of het cerebrospinale vocht, maar er zijn toch almaar meer aanwijzingen dat het virus via de nervus olfactorius in het centrale zenuwstelsel kan geraken.
Wat er gebeurt zodra het virus in de hersenen zit, was nog niet bekend. Een groep van het Erasmus Medisch Centrum Rotterdam heeft de kinetiek van vermenigvuldiging, het cellulaire tropisme en de immuunreacties bij een infectie met het sars-CoV-2 onderzocht in verschillende neurale culturen afgeleid van humane geïnduceerde pluripotente stamcellen. Ze hebben daarbij het sars-CoV-2 vergeleken met het neutrope, zeer pathogene H5N1-influenza A-virus.
De vorsers hebben vastgesteld dat het coronavirus maar een klein aantal individuele rijpe neuronen had geïnfecteerd zonder zich daarna te vermenigvuldigen en te verspreiden ondanks expressie van het angiotensineconverterende enzym 2 (ACE2), het transmembraanserineprotease 2 (TMPRSS2) en neuropiline-1 (NPR1) in alle culturen. De infectie leidde echter wel tot productie van type III-interferonen en interleukine-8 (IL-8). Het H5N1-virus daarentegen had zich wel vermenigvuldigd en verspreid in alle types cellen van de verschillende culturen.
Al bij al treden die resultaten de hypothese bij dat de neurologische complicaties een gevolg zouden kunnen zijn van plaatselijke reacties van het immuunsysteem uitgelokt door een virale invasie in plaats van door een sterke vermenigvuldiging van het sars-CoV-2 in het CZS.
"Wat we hebben gezien, strookt met het feit dat een sars-CoV-2-infectie zelden een ernstige encefalitis veroorzaakt door oncontroleerbare verspreiding van het virus in de hersenen", legde de onderzoekster Debby van Riel uit.
"We hebben maar een beperkt aantal hersencellen onderzocht", commentarieerde haar collega Femke de Vrij. "Verder onderzoek is dus wenselijk om meer informatie te verkrijgen over de effecten van een virale infectie op de hersenstructuren op korte en lange termijn en over de rol die het immuunsysteem daarbij waarschijnlijk speelt."
(referentie : mSphere, 23 juni 2021, doi : 10.1128/mSphere.00270-21)