Methotrexaat en cardiovasculaire preventie
De CIRT-studie is een gerandomiseerde, gecontroleerde, dubbelblinde klinische studie die het nut van methotrexaat (MTX) in lage dosering (15 mg en daarna 20 mg 1x/week) heeft onderzocht bij de cardiovasculaire preventie.
De beslissing om die studie op touw te zetten werd genomen op grond van drie vaststellingen: 1) de cardiovasculaire sterfte bij patiënten met reumatoïde artritis (typevoorbeeld van inflammatoir reuma) blijkt lager te zijn bij de patiënten die worden behandeld met MTX, 2) stevige aanwijzingen dat ontstekingsverschijnselen meespelen bij de pathogenese van atheromatose en 3) in de CANTOS-studie werd een significante daling van de cardiovasculaire accidenten waargenomen bij hoogrisicopatiënten die canakinumab, een remmer van het pro-inflammatoire IL-1, kregen.
Redenen genoeg dus, maar toch werd de studie voortijdig stopgezet op advies van het bewakingscomité, dat van oordeel was dat MTX de incidentie van cardiovasculaire accidenten niet verlaagde en dat de resultaten waarschijnlijk niet in gunstige zin zouden veranderen bij voortzetting van de behandeling.
CIRT (Cardiovascular Inflammation Reduction Trial) werd uitgevoerd bij 4.786 patiënten met een voorgeschiedenis van myocardinfarct of drietakscoronairlijden die tevens type 2-diabetes of een metabool syndroom vertoonden. Het primaire eindpunt van werkzaamheid was een samengesteld eindpunt van niet-fataal myocardinfarct, niet-fataal cerebrovasculair accident, cardiovasculaire sterfte en instabiele angina pectoris waarvoor een dringende revascularisatie diende te worden uitgevoerd.
De studie werd stopgezet nadat het bewakingscomité de volgende vaststellingen had gedaan:
- geen significant verschil in optreden van een eerste cardiovasculair accident tussen de MTX-groep (n = 201) en de placebogroep (n = 207) (HR 0,96; 95% BI 0,79-1,16)
- meer bijwerkingen in de MTX-groep (stijging van de leverenzymen, leukopenie, anemie en niet-basocellulaire huidkanker)
- geen significante daling van ontstekingsmarkers zoals IL-1β, IL-6 en CRP in de MTX-groep.
Meer details vindt u in het artikel dat nog tijdens de presentatie online werd gezet op de website van the New England Journal of Medicine.
Naar de presentatie van Paul Ridker, Boston, Verenigde Staten. AHA 2018 Chicago 10-12 november.