Een coach in handformaat
Er is een overvloed aan wellness-apps maar weinigen werden ooit onderzocht en gevalideerd. Stein Omey lichtte de recente literatuur door. Coaching, educatie en de patiënt prikkelen om zelf zijn zorg in hand te nemen werken het beste in m-Health. Doel is dan: de therapietrouw bevorderen.
Dokter Stein Omey, kersverse huisarts, staat ons te woord in een groepspraktijk in Tienen - de praktijk waar hij ook een deel van zijn opleiding achter de rug heeft, de kennismaking beviel blijkbaar beide zijden. Na ons gesprek wil hij snel terug naar de consultaties. Maar het project van zijn masterproef maakt nog steeds groot enthousiasme wakker.
De bevindingen uit gesprekken en de literatuur werkte hij uit tot een draaiboek: hoe een 'therapietrouw-app' er zou moeten uitzien. De idee van het draaiboek is dat de huisarts de app levert aan de patiënt na een diagnose van copd, diabetes,... Daarin zit gepaste educatie (bijvoorbeeld, wat houdt de aandoening of de behandeling in?) en een lijstje van afspraken (over gezondheidsdoelstellingen bijvoorbeeld). "Een patiënt die medicatie inneemt tegen een te hoge bloeddruk, cholesterolgehalte... merkt niets van de werking van die pilletjes. Wanneer hij mee het risico blijft monitoren en toetsen aan de afspraken, kun je de mogelijke gevolgen voor hem veel concreter houden."
"Een copd-patiënt kan geregeld een digitale versie van de CCQ-vragenlijst(*) invullen. Die geeft hem feedback over de ziekteactiviteit. Blijft de score slecht, dan legt de patiënt een vervolgafspraak vast. De kern is de therapietrouw bevorderen, maar dat ondersteun je met andere functies. Een voorraadbeheer van de medicatie, bijvoorbeeld." Apps bieden patiënten de mogelijkheid registraties te verrichten, of de metingen door toestellen vast te leggen. "Maar de huisarts zit niet achter zijn computer te wachten op feedback van de patiënt. Alleen informatie die van invloed is voor het beleid wordt uitgewisseld. Welke gegevens dat zijn, distilleren we uit de richtlijnen."
Het draaiboek schetst een generieke toepassing, die verder concreet is ingevuld voor copd, diabetes, management van het cardiovasculaire risico,... Ook voor depressie is een verdere uitwerking in de maak. Dat is de beste manier van werken, onderstreept Omey. In werkelijkheid lijden patiënten dikwijls ook aan verschillende aandoeningen. En als een patiënt diabetes heeft, verandert dat het cardiovasculaire management. Voor bepaalde aandoeningen zijn er echt uitziende mock-ups uitgewerkt. Patiënten konden ermee spelen en gaven feedback. Zo'n 50 à 60 patiënten gaven een goede score wat betreft nut en bruikbaarheid.
Omey ging daarnaast praten met ontwikkelaars zoals Corilus (CareConnect) en HDMP (HealthOne). Een raming van de ontwikkelingskosten luidt 500.000 euro. En zo diep zijn hun zakken niet. "Het komt erop aan de onderdelen van het draaiboek te vinden waar we - met het ACHG - wel een investeerder kunnen voor vinden. Zonder in te geven op de wetenschappelijke onderbouwing van een therapietrouw-app."
Volgens Omey kan het geld voor de ontwikkeling ruim terugverdiend worden. "Alleen al door shared savings. Als je rekent dat de maatschappij jaarlijks 400 miljoen euro verliest door een gebrekkige therapietrouw, dan is een investering van twee miljoen euro niet onoverkomelijk en kan daarmee al een heel stuk winst geboekt worden." Hij is ook optimistisch. "De therapietrouwtoepassing komt er, al duurt het misschien nog tien jaar. Het Patient Health Record zoals dat zich nu aankondigt, is ook al een goed begin - therapietrouwtoepassingen moeten dan als extra laag worden ingebouwd."
Masterproef in het kort
Een zoektocht, aan de hand van een literatuurstudie naar m-health-interventies en open interviews, naar wat de ingrediënten zijn van een wetenschappelijk ondersteunde therapietrouwtoepassing voor de smartphone. Die moet de patiënt informeren en motiveren om zijn therapie zoveel mogelijk in eigen handen te nemen - en levert de arts concrete feedback voor zijn beleid.
Waarom is je masterproef belangrijk?
Gebrek aan therapietrouw is een omvangrijk probleem met belangrijke kosten voor de maatschappij: 400 miljoen euro op jaarbasis. m-Health heeft een groot potentieel voor een toegankelijke, kosteneffectieve, kwaliteitsvolle zorg. Maar de huidige wildgroei aan wellness-apps levert zeer weinig gevalideerde tools op.
Wat is er nieuw aan je werk?
Een draaiboek schetst een mobiele toepassing die gericht is op reële situaties (multimorbiditeit, polyfarmacie,...), vertrekkend van de evidence-based praktijkrichtlijnen en de Vlaamse context. De patiënt stelt een zorgteam samen: hij bepaalt wie deelneemt en toegang krijgt tot zijn gegevens. Deze app kan ook epidemiologisch onderzoek ondersteunen (datamining) en ondersteunt de rol van de huisapotheker.
Waarom is het belangrijk dat andere artsen leren over je onderzoek?
Informatisering wordt steeds moeilijker weg te denken uit de huisartsenpraktijk en de mobiele toepassingen komen eraan. Door de juiste filters in te bouwen op de informatieuitwisseling, kan de huisarts de app van zijn patiënt aansturen en belangrijke feedbackgegevens 'frictieloos' in zijn EMD integreren.
*Clinical COPD Questionnaire (Nederlands Huisartsen Genootschap)
EHR-Driven M-Health: Draaiboek ontwikkeling EMD-gestuurde, EBMgebaseerde therapietrouw-applicatie. Promotor: Bert Vaes (KU Leuven)