Bariatrische heelkunde vergt levenslange opvolging
"De huisarts speelt een belangrijke rol bij de noodzakelijke, levenslange opvolging van patiënten na bariatrische heelkunde. Nutrionele tekorten komen nadien vaak voor en multivitaminen suppletie is noodzakelijk."
Dokter Sofie De Smet is één van de vijf door het Icho genomineerde artsen voor de Prijs van de Jonge Huisarts. Haar scriptie gaat over de bruikbaarheid van richtlijnen na bariatrische heelkunde en van een praktijkgerichte tool hierover (zie kader 'Masterproef in het kort'). Dokter De Smet studeerde af als huisarts aan de UGent en werkt nu in West-Vlaanderen.
Het thema haalde ze niet uit de Icholijst met onderwerpen maar het was een volledig zelf gekozen onderwerp op basis van eigen interesse. "Steeds meer mensen ondergaan een bariatrische operatie. Het is niet altijd duidelijk hoe ze correct opgevolgd moeten worden aangezien het een relatief nieuw thema is. En als thesisonderwerp wou ik sowieso iets puur wetenschappelijks doen met richtlijnen."
Steekkaarten
Vervolgens verrichtte dokter De Smet wetenschappelijk literatuuronderzoek, bekeek de bestaande richtlijnen en stelde kernboodschappen op. "Dat was vrij theoretisch. De kernboodschappen legde ik voor aan mijn haio-seminariegroep en toetste ze af aan de huisartsenpraktijk waar ik stage liep. Hen vroeg ik naar de struikelblokken bij de opvolging." Dokter De Smet paste de kernboodschappen aan, vereenvoudigde ze en maakte ze meer praktijkgericht. "Ik vind de steekkaarten van Domus Medica echt gemakkelijk. In weinig tekst geven ze duidelijke aanbevelingen voor de praktijk. Dus opteerde ik ook voor deze strategie. Huisartsen kunnen de praktijktool met aanbevelingen op hun bureau gebruiken", zegt ze.
Toekomst
Dokter De Smet zet haar werk inzake richtlijnen verder. Naast haar deeltijdse huisartsenactiviteit en werk bij Kind & Gezin. Ze ontwerpt namelijk patiëntenrichtlijnen voor Cebam in samenwerking met Ebm Practice Net. "Daarbij vertaal ik buitenlandse richtlijnen naar de Belgische context en maak ik er een tekst van op maat van de patiënt." Op aangeven van haar promotor publiceerde dokter De Smet over haar scriptie het artikel 'Hoe patiënten na bariatrische chirurgie opvolgen?' in Huisarts Nu (oktober 2017).
Masterproef in het kort
Aan de hand van kwalitatief onderzoek werd nagegaan wat de noden zijn van de huisarts voor begeleiding van de bariatrische patiënt na chirurgie. Hiervoor werden eerst richtlijnen en literatuur bestudeerd om nieuwe praktijkgerichte aanbevelingen te kunnen formuleren met een bijbehorende praktijktool. Die werden getoetst in de praktijk naar bruikbaarheid aan de hand van focus groepsgesprekken op de eigen haiowerkplek en bij collega haio's.
Waarom is jouw masterproef belangrijk?
Er wordt steeds meer bariatrische chirurgie uitgevoerd, een goede follow-up is noodzakelijk. Volgens Rizivgegevens gebeuren er in België elk jaar meer dan 10.000 ingrepen omdat ernstig overgewicht de levenskwaliteit en -verwachting vermindert. Ongeveer 70% daarvan zouden gastric bypasses en biliopancreatische diversies zijn. De follow-up gebeurt niet enkel door de chirurg, maar door een multidisciplinair team waarin de huisarts een belangrijke rol speelt.
Wat is er nieuw aan je werk?
Levenslange multivitaminen suppletie na gastric bypass wordt sterk aanbevolen. Over de precieze dosering bestaat nog discussie en is verder onderzoek noodzakelijk. Uit richtlijnen en wetenschappelijke literatuur is het best mogelijke advies een suppletie met 2 mg koper per dag, met 200 mg ijzersulfaat, 800 mg calcium en 20 microgram vitamine D. Vitamine B12 wordt meestal als driemaandelijkse intramusculaire injectie van 1 mg hydroxycobalamine gegeven. Orale suppletie met vitamine B12 is ook een optie, indien de absorptie voldoende is. Geef dan de hoge dosis toediening van hoge doses cyanocobalamine (1 à 2 mg per dag). Verricht minimum jaarlijks een gerichte biochemische controle. Bepaling van compleet bloedbeeld, nierfunctie, elektrolieten, leverfunctie, ferritine, foliumzuur, calcium, vitamine D en PTH is wenselijk.
NSAID's dienen vermeden te worden gezien de anastomosen gemaakt bij gastric bypass erg gevoelig zijn voor ulceraties. Na bariatrische chirurgie zouden patiënten amper of geen alcohol mogen drinken gezien de alcoholinname een veel snellere en hogere piek geeft in het bloed. De veranderingen in het alcoholmetabolisme zorgen voor een sterk beloningseffect bij de patiënt en maken hem dus ook vatbaarder voor alcoholafhankelijkheid. Huisartsen weten dit best zodat ze hun obese patiënten goed kunnen informeren.
Waarom is het belangrijk dat andere (huis)artsen leren over je onderzoek?
Veel huisartsen worden geconfronteerd met de zorg voor de patiënt na bariatrische chirurgie, en zien die zorg ook als deel van hun takenpakket. Supplementen worden meestal gegeven na gastric bypass, maar er is onduidelijkheid over welk supplement best en wanneer wordt gegeven. De praktijkgerichte steekkaart uit mijn thesis met kernboodschappen en praktijktool kan houvast bieden.
Bruikbaarheid bij huisartsen van richtlijnen voor bariatrische chirurgie, bruikbaarheid van een praktijkgerichte tool hierover. Promotor: Paul Van Royen (UAntwerpen)