iPS-cellen herstellen beschadigde makaakharten
Een Japans team is er voor het eerst in geslaagd om geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPS) van een makaakaapje te herprogrammeren en ze met succes te gebruiken om beschadigde harten van andere apen te herstellen, zonder dat de cellen door het immuunsysteem werden afgestoten. Dat is een belangrijke ontwikkeling.
De onderzoekers verwijderden huidcellen van een makaakaapje, de primaat waarvan het HLA-systeem (compabiliteitssysteem waarvan het succes van een transplantatie afhangt) het dichtst dat van de mens benadert. Met behulp van een techniek die in 2012 goed was voor een Nobelprijs, werden die cellen vervolgens opnieuw geprogrammeerd tot stamcellen waaruit zich hartspiercellen kunnen vormen. Daarbij werd erop toegezien dat een specifiek eiwit van het immuunsysteem overeenstemde tussen de donor en de ontvanger. Tot slot werden die cellen ingeplant in het hart van vijf makaakaapjes met hartfalen.
Na drie maanden observatie bleken de spiercontractie en de werking van het hart van die aapjes verbeterd, en afstoting door het immuunsysteem kon volledig worden vermeden met behulp van een gematigde behandeling.
Hoewel deze geslaagde allotransplantatie mooie perspectieven biedt en sommigen al denken aan banken van humane stamcellen die compatibel zijn met de meerderheid van de bevolking, om verzwakte of beschadigde harten te repareren, is enige voorzichtigheid tot geboden..
De techniek, die het mogelijk maakt om het omstreden gebruik van stamcellen uit embryo's te vermijden, moet nog uitgetest worden bij de mens. Prof. Sian Harding, een van de coauteurs van de studie, geeft trouwens toe dat er nog wat obstakels bestaan, zoals het risico op tumorvorming of aritmie.
(referentie: Nature, 10 oktober 2016, doi: 10.1038/nature19815)