Reizen voorbij de magnetosfeer kan tot hart- en vaatziekten leiden
Terwijl de Verenigde Staten tegen 2030een bemande vlucht naar Mars plannen, hoopt de miljardair Elon Musk daar al vanaf 2024 in te slagen en kan ook de maan weer op de interesse van ruimtevaartmachten rekenen, maar deze studie van de universiteit van Florida zal dat enthousiasme mogelijk wat bekoelen, want ze bevestigt dat de opwindende verovering van de ruimte meer risico's oplevert voor de cardiovasculaire gezondheid dan tot dusver werd gedacht.
De studie werd uitgevoerd bij een groep van 42 astronauten (37 mannen en 5 vrouwen). Daaronder waren 7 mannen die deel uitmaakten van het Apollo-programma, het enige dat de mens in een baan rond de maan bracht tussen 1961 en 1972, en 30 mannen en 5 vrouwen die hadden deelgenomen aan missies met een lage baan. De controlegroep bestond uit astronauten die nog geen ruimtevaart gemaakt hadden en omvatte 32 mannen en 3 vrouwen.
Alle proefpersonen hadden dezelfde leeftijd op het moment dat ze door de NASA werden geselecteerd als astronaut. De tijd doorgebracht in een ruimtetuig en het aantal missies waren vergelijkbaar tussen de groep die in een lage baan bleef en de groep die een baan rond de maan beschreef.
Prof. Michael Delp en zijn medewerkers gingen de gezondheidstoestand van alle astronauten na. Daaruit bleek dat ongeveer 43% van de overlijdens bij de Apollo-astronauten te wijten was aan een cardiovasculaire aandoening. Dat percentage was ongeveer vijf keer hoger dan in de groep die op de aarde bleef (9%) en vier keer hoger dan in de groep die een lage baan rond de aarde had gemaakt (11%). De wetenschappers vonden geen verschillen tussen de astronauten met betrekking tot het aantal kankergevallen.
Om te achterhalen welke mechanismen het gevonden verschil in cardiovasculaire mortaliteit zouden kunnen verklaren, stelden de onderzoekers mannelijke muizen gedurende 14 dagen bloot aan de gewichtloosheid en de ioniserende straling die de astronauten van het Apollo-programma ondergaan hadden. Zes tot zeven maanden later, een periode die overeenkomt met ongeveer 20 menselijke jaren, analyseerden ze de biochemische parameters van de muizen om de inflammatoire toestand na te gaan van de cellen die de binnenkant van de bloedvaten bekleden. Ze ontdekten afwijkingen in het vasculaire endotheel, de binnenste laag van de bloedvaten.
Volgens de auteurs bevestigen die resultaten dat kosmische straling in de verre ruimte, maar ook energiepartikels van de zon, schadelijk zijn voor de bloedvaten. De onderzoekers vermoeden dat die leiden tot een verstopping van bepaalde vaten, die zou leiden tot een hartinfarct of een cerebrovasculair accident. Ze wijzen er ook op dat Neil Armstrong, de eerste mens die op de maan wandelde, op 25 augustus 2015 op 82-jarige leeftijd overleden is aan cardiovasculaire complicaties na coronaire-overbruggingschirurgie.
Voorbij de magnetosfeer van de aarde reizen kan op lange termijn dus het cardiovasculaire stelsel beschadigen. Die vaststelling zal er hopelijk toe leiden dat er meer onderzoek wordt gedaan naar de invloed van de kosmische omgeving, en meer bepaald van ioniserende straling, op de gezondheid van de mens voor er bemande vluchten naar Mars worden gepland.
(referentie: Scientific Report, 28 juli 2016, doi: 10.1038/srep29901)