De HDL-hypothese herzien?
Moeten we kijken naar de beschermende functies van HDL in plaats van naar de plasmaconcentratie?
Het is al lang bekend dat een hoge HDL correleert met een lager risico op coronairlijden, en die correlatie werd ruimschoots bewezen. De correlatie is zelfs zo sterk dat de vraag werd gesteld of het niet goed zou zijn de HDL-cholesterolconcentratie te verhogen om het risico op coronairlijden te verlagen. Je kan de HDL-cholesterol verhogen met niacine en CETP-remmers (CETP = cholesteryl ester transfer protein). In dierexperimenteel onderzoek werden gunstige resultaten behaald. Bij de mens zijn niacine en CETP-remmers echter niet efficiënter gebleken dan de placebo. Integendeel, ze hadden zelfs nefaste effecten.
Misschien wel, misschien niet
Vorsers zijn dan gaan zoeken hoe ze het beschermende effect van HDL zouden kunnen verhogen. HDL remt de ontsteking in meerdere celtypes, voorkomt oxidatie van LDL en heeft een antitrombotisch en antidiabetisch effect. HDL vangt het teveel aan cholesterol op die uit de macrofagen in de arteriële wand komt. Er zijn aanwijzingen dat er een verband bestaat tussen dat effluxvermogen en het risico op coronairlijden. De cholesteroleffluxcapaciteit werd gemeten met een test waarbij met cholesterol gemarkeerde J774-macrofagen werden geïncubeerd met serum waaruit apoB was verwijderd. Er werd een negatieve correlatie waargenomen tussen het vermogen van de serummonsters om cholesterol uit de macrofagen van muizen te halen, en de dikte van het intima-mediacomplex van de carotis en coronairlijden bij coronariografie. Eigenaardig is dan wel dat angiografische casus-controleonderzoeken een positieve correlatie tussen beide hebben vastgesteld. Zou de relatie afhangen van het type populatie? De relatie is in elk geval complex en waarschijnlijk multifactorieel.
Een nieuwe weg?
De cholesteroleffluxcapaciteit blijkt nochtans het cardiovasculaire risico te voorspellen. Saleheen et al. (VS en Pakistan) hebben een studie in die zin uitgevoerd bij 25 639 patiënten van 40-79 jaar die tussen 1993 en 1997 werden gerekruteerd en die tot in 2009 werden gevolgd. Ze concluderen daaruit dat een eventuele manipulatie van de HDL-weg het risico op coronairlijden beter zou kunnen verlagen dan een verhoging van de HDL-cholesterolconcentratie zelf.