Bilirubine en de bloedvaten bij diabetes
Een heel elegante experimentele studie tilt een tipje van de sluier over de mechanismen van endotheeldisfunctie bij dieren met diabetes. Ook werd onverwacht vastgesteld dat bilirubine waarschijnlijk een beschermend effect heeft.
Vasculaire complicaties zijn de belangrijkste oorzaak van morbiditeit en mortaliteit bij diabetespatiënten. Ze kosten de maatschappij ook enorm veel geld. De pathogenese van de vasculaire complicaties is multifactorieel, maar endotheeldisfunctie, de daarmee samenhangende daling van de NO-productie door het endotheel en de daling van de endotheelafhankelijke vasodilatatie spelen daarbij een belangrijke rol.
Een eigenaardige bescherming
Bilirubine heeft niet zo'n goede naam, maar blijkt nu vaatbeschermende eigenschappen te hebben. Bilirubine is een krachtig antioxidans en heeft ontstekings- en apoptoseremmende eigenschappen. Klinische argumenten treden die vaststellingen bij: er bestaat een negatieve correlatie tussen de serumbilirubinespiegel en allerhande cardiovasculaire aandoeningen. Liu et al. (Hongkong) hebben muizen met diabetes gedurende twee weken behandeld met hemine, een stof die het enzym haemoxigenase 1 (HO-1) induceert dat vaatverwijdende effecten heeft. Hun werkhypothese was dat bilirubine de door HO-1 verwekte gunstige effecten bij diabetes zou mediëren. Na toediening van hemine hebben ze functioneel en moleculair onderzoek verricht op de aorta van de muizen.
De relaxatie herstellen
Ze hebben zo kunnen aantonen dat een behandeling met hemine de endotheelafhankelijke relaxatie bij de muizen met diabetes verbeterde. Dat was echter niet zo na blokkeren van het enzym biliverdinereductase. Dat enzym katalyseert de omzetting van biliverdine in bilirubine. Bij die dieren daalde de concentratie van niet-geconjugeerde bilirubine met 80%. En de endotheelfunctie herstelde na toediening van bilirubine. Meer nog, bilirubine corrigeerde de activiteit van het NO-synthase, de productie van nitriet (een metaboliet van NO) en de activiteit van het enzym Akt. Akt is een proteïnekinase dat een doelwit vormt voor bilirubine. Akt fosforyleert het NO-synthase, dat zo actief wordt. Na remming van Akt kan bilirubine de endotheelafhankelijke vasodilatatie niet meer corrigeren.
Een beschermde cascade
Het betreft dus een kettingreactie, die verstoord is bij muizen met diabetes. Dat draagt bij tot de disfunctie van het endotheel. En bilirubine beschermt wel degelijk tegen die endotheeldisfunctie.