Pulmonale arteriële hypertensie gisteren en vandaag
Ongeveer 20 jaar geleden interesseerde vrijwel niemand zich voor pulmonale arteriële hypertensie (PAH), een zeldzame aandoening waarvoor er geen behandeling bestond. Daar is echter veel verandering in gekomen. Een terugblik en vooruitzichten door Marius Hoeper, pneumoloog en hoofd van het HAP-programma aan de universiteit van Hannover.
Van gisteren tot vandaag
De belangstelling voor pulmonale arteriële hypertensie is toegenomen toen de eerste longtransplantaties werden uitgevoerd. Longtransplantatie is de eerste behandeling geweest die werkelijk doeltreffend is bij pulmonale arteriële hypertensie.
Mettertijd zijn daar nog andere behandelingen bijgekomen. Nu beschikken we over een tiental geneesmiddelen die zijn geregistreerd bij die nochtans weinig frequente aandoening.
Die geneesmiddelen verbeteren de symptomen en de inspanningscapaciteit (die vaak zeer slecht is bij die patiënten) en vertragen ook de ziekteprogressie, wat erg belangrijk is. Want zonder behandeling bedraagt de gemiddelde levensverwachting van de patiënten maar 2-3 jaar. Ze worden over het algemeen goed verdragen en aanvaard door de patiënten, maar ze genezen de pulmonale arteriële hypertensie niet. Helaas komen niet alle patiënten in aanmerking voor een longtransplantatie, nog altijd de enige in opzet curatieve behandeling.
Voor morgen
Hopelijk zullen er geneesmiddelen worden ontwikkeld die specifiek gericht zijn tegen de pathologische afwijkingen bij PAH, zijnde de remodeling van de longslagaders. Fundamenteel onderzoek heeft al uitgewezen dat een rekanalisatie van die bloedvaten geen utopie is.
PAH wordt ingedeeld in vijf grote klinische entiteiten. De belangrijkste vier zijn: idiopathische PAH, PAH als gevolg van een chronische trombo-embolie, PAH door een hartziekte en PAH door een longziekte. Er bestaan efficiënte behandelingen voor de eerste twee entiteiten, maar niet voor de laatste twee. En die laatste twee komen net het vaakst voor.
Van een verbetering van de longfunctie naar een verbetering van de prognose
Tot voor kort beschikten we enkel over korte of middellange studies (meestal 12-16 weken) met als primair eindpunt het functioneren geëvalueerd met de 6 minutenstaptest. Die studies wijzen op een klinisch en statistisch significante, functionele verbetering, maar die correleert helaas niet met minder klinische accidenten en zegt dus niets over de prognose van de patiënten.
De zaken evolueren
Vorig jaar werden de resultaten van de SERAPHIN-studie gepubliceerd. Dat is de eerste studie die het effect van de behandeling op de evenementvrije overleving heeft onderzocht. In die studie verlaagde macitentan 3 mg/d en 10 mg/d de items van het samengestelde primaire eindpunt met respectievelijk 30% en 45% (figuur 1). Die studie is de eerste van een reeks studies die de effecten op de prognose, de morbiditeit en de mortaliteit evalueren. We verwachten dit jaar nog de resultaten van 3 andere studies (COMPASS-2, AMBITION en GRIPHON).
Naar de uiteenzetting van en een interview met Marius Hoeper na afloop van het mini-symposium Trials, Tribulations, and Treatments in Pulmonary Arterial Hypertension