Een nieuw teken van hartfalen?
Zou men nog nieuwe symptomen of tekenen van de gangbare aandoeningen kunnen beschrijven? Hoe verrassend dat ook moge zijn, blijkbaar kan dat inderdaad. Dat gebeurt van tijd tot tijd zoals recentelijk bij hartfalen. Het is eigenlijk niet een volledig nieuwe vaststelling, maar het mechanisme ervan is nu duidelijker geworden.
Naar voren buigen
Thibodeau et al. hadden opgemerkt dat veel patiënten klaagden van dyspneu als ze vooroverbogen, bijvoorbeeld om hun schoenen aan te trekken. Ze hebben daarom een studie uitgevoerd bij 102 patiënten met systolische hartinsufficiëntie die voor een rechterhartkatheterisatie werden verwezen naar de afdeling cardiologie van de Georgetown University in Washington. Voor de katheterisatie werd de tijd tot optreden van dyspneu bij vooroverbuigen gemeten. Bij zesenveertig patiënten werd het hemodynamisch onderzoek zittend in voorovergebogen houding uitgevoerd. De patiënten werden vervolgens in verschillende groepen ingedeeld naargelang van hun hemodynamische profiel (pulmonale wiggendruk al dan niet ? 22 mmHg en cardiale index al dan niet lager dan 2,2 l/min/m²).
Bijna één op de drie
29 van de 102 onderzochte patiënten vertoonden wat de auteurs "bendopnea" noemden (dyspneu in zittende, voorovergebogen houding). De mediane tijd tot optreden van de dyspneu was 7,11 seconden. De patiënten met bendopnea hadden een hogere druk in het rechter atrium in rugligging en een hogere pulmonale wiggendruk dan de patiënten zonder bendopnea. Er was geen verschil in cardiale index tussen de twee groepen. Bij vooroverbuigen stegen de druk in het rechteratrium en de pulmonale wiggendruk in dezelfde mate in de twee groepen, maar de cardiale index veranderde niet. Het percentage patiënten met een hoge pulmonale wiggendruk en een lage cardiale index in rugligging, was driemaal hoger bij de patiënten met bendopnea dan bij de patiënten zonder. Geen enkele patiënt met bendopnea vertoonde een hoge pulmonale wiggendruk en een normale cardiale index.
Diagnostisch hulpmiddel?
De dyspneu is volgens de auteurs waarschijnlijk toe te schrijven aan een verdere stijging van de vullingsdruk bij vooroverbuigen bij patiënten die sowieso al hoge drukken hebben. Dat zou vooral het geval zijn als de cardiale index gedaald is. Door meer aandacht te besteden aan dat teken (zouden we "bendopnea" mogen vertalen als "procubitusdyspneu"?), kunnen we, aldus Thibodeau et al., de niet-invasieve hemodynamische evaluatie bij patiënten met hartfalen verbeteren.