Een nieuwe tool om de weerslag op de gewrichten bij SLE beter te evalueren
Het evalueren van artritis bij systemische lupus erythematosus (SLE) is niet zo eenvoudig: de gebruikelijke scores weerspiegelen de gewrichtsontsteking en de evolutie van de symptomen immers niet altijd even goed.
Een Britse groep heeft daarom een nieuw samengesteld meetinstrument ontwikkeld, LAMDA (Lupus Arthritis and Musculoskeletal Disease Activity) genoemd, om de musculoskeletale activiteit beter te evalueren op grond van een klinisch onderzoek en de beleving van de patiënt.
De score is opgesteld op basis van de gegevens van een initiële groep van 133 patiënten die hadden deelgenomen aan de prospectieve, multicentrische USEFUL-studie en die tussen oktober 2016 en december 2018 in zeven Engelse ziekenhuizen waren gerekruteerd. Alle patiënten leden aan SLE met lupusartritis en hadden een injectie van methylprednisolon (120 mg) gekregen. Het model is gebaseerd op de klinische variabelen, de symptomen van de patiënten en een echografie van de handen en de polsen om de synovitis te meten (B-modus en power doppler) bij inclusie in de studie en na twee en zes weken. Kandidaat-variabelen waren het aantal pijnlijke en gezwollen gewrichten, musculoskeletale pijn, ochtendstijfheid, de bezinkingssnelheid en een totaalevaluatie door de patiënt zelf en de arts.
Goede correlatie met de beleving van de patiënt
Voor de uiteindelijke LAMDA hebben de auteurs vier elementen gehandhaafd: het aantal gezwollen gewrichten, de bezinkingssnelheid, een evaluatie van de musculoskeletale activiteit door de arts en de pijn zoals gemeld door de patiënt. Gezien de sterke concordantie tussen het aantal gezwollen gewrichten op 28 en 66 gewrichten (correlatiecoëfficiënt hoger dan 0,99) hebben de auteurs een eenvoudigere versie opgesteld, die handiger is. De score correleerde goed met de conventionele uitkomstmaten van activiteit, de echografie en de door de patiënt zelf gerapporteerde uitkomstmaten.
Na behandeling met corticosteroïden is de LAMDA gevoelig gebleken voor verandering: de score daalde snel en goed (effectgrootte: 0,40; p < 0,0001). De auteurs stellen ook afkapwaarden voor bij meerdere situaties waaronder een voor de patiënt aanvaardbare symptomatologie en een minimale klinisch belangrijke verbetering.
Deze afkapwaarden werden getoetst in een externe validatiecohorte van 44 patiënten. De resultaten strookten met die van de initiële cohorte en de voorgestelde afkapwaarden onderscheidden een voor de patiënten aanvaardbare symptomatische toestand beter dan enkel het aantal gezwollen gewrichten.
LAMDA zou dus een relevante evaluatietool kunnen zijn, gebaseerd op objectieve ontstekingsverschijnselen en de beleving van de patiënt. Voorzichtigheid is echter geboden: het aantal patiënten in de cohortes was klein. Validatie bij een groter aantal patiënten in gerandomiseerde studies is noodzakelijk.
Referentie:
Wood S, Mahmoud K, Conaghan PG, Hensor EMA, Vital EM. Derivation, validation, and proposed thresholds of the Lupus Arthritis and Musculoskeletal Disease Activity (LAMDA) instrument: a cohort study. Lancet Rheumatology. 2026;8(10):e788-e798. doi: 10.1016/S2665-9913(26)00208-0