De terugkeer van de herfstvaccins
September en oktober zijn traditioneel de maanden om zich te laten vaccineren tegen de griep en nu ook tegen covid. Net als vorig jaar zal de apotheker een actieve rol spelen in beide vaccinatiecampagnes. Tegelijk is dit een goed moment om na te gaan of men in orde is met de herhaalvaccinaties.
Dit jaar worden de apothekers ingeschakeld bij zowel de vaccinaties voor covid-19 als griep, en dit onder dezelfde voorwaarden zoals dit het voorbije seizoen gebeurde: door voorschriften af te leveren en beide vaccins ook zelf toe te dienen. "Wat betreft covid mag de apotheker dus vaccineren en geldt er geen beperking in de tijd. Voor de griepvaccinatie is dit wel het geval, want die toestemming voor vaccinatie loopt eind 2024 af, hoewel we hopen dat dit wordt verlengd. Belangrijk voor apothekers is om te tonen welke meerwaarde ze bieden, want de bedoeling was om de patiënten een extra en toegankelijk kanaal aan te bieden om zo de dekkingsgraad te verhogen", benadrukt Nicolas Echement, de Franstalige secretaris-generaal van de APB.
"De cijfers ondersteunen dit, maar toch stellen we iets bijzonders vast: tijdens de covidpandemie hebben we veel gevaccineerd en mensen reageerden ook positiever op de griepvaccinatie. Sinds vorig jaar lijkt er wat laksheid opgetreden, maar toch blijven de resultaten nog steeds beter dan in 2018."
Griep/covid
Theoretisch begint het vaccinatieseizoen tegen covid-19 op 15 september en dat tegen griep zoals gewoonlijk op 15 oktober. Een gecombineerd griep/covidvaccin zal er dit jaar niet zijn. Voor de griep zullen alleen de quadrivalente vaccins beschikbaar zijn. Voor covid-19 wordt voor het seizoen 2024-2025 het Pfizer-BioNTechvaccin tegen de omikronvariant JN. 1 ingezet. Dit is een monovalent vaccin dat is aangepast aan Omikron JN. 1 (ook wel FLiRT genaamd), de subvariant van BA.2.86 die deze zomer dominant was in België.
De doelgroep voor het covidvaccin blijft grotendeels vergelijkbaar met die voor het griepvaccin: personen ouder dan 65 jaar; mensen die in een zorginstelling of een rusthuis wonen; zwangere vrouwen, in welk stadium van de zwangerschap dan ook; personen met een BMI van 40 of hoger; immuungecompromitteerde personen of mensen met comorbiditeiten; zorgpersoneel in de brede zin en tenslotte mensen die onder hetzelfde dak wonen als een ernstig immuungecompromitteerde patiënt (cocoonvaccinatie).
"We moeten ook bijzondere aandacht besteden aan mensen tussen 50 en 65 jaar met overmatig alcoholgebruik, een gebrek aan fysieke activiteit of een voorgeschiedenis van tabaksgebruik. Deze doelgroepen komen ook in aanmerking voor de griepvaccinatie."
Waarom vaccineren tegen covid-19?
De Hoge Gezondheidsraad beveelt aan om de covid- en griepvaccins om praktische redenen samen aan te bieden. Beide vaccinaties kunnen tegelijkertijd of apart worden toegediend. Studies hebben aangetoond dat gelijktijdige vaccinatie veilig en effectief is, maar men moet erop letten dat de injecties in verschillende armen worden gegeven om lokale reacties beter te kunnen monitoren. Gebeuren de vaccinaties niet tegelijkertijd, dan is het beter om eerst het covidvaccin toe te dienen.
De Wereldgezondheidsorganisatie raadt aan om personen die tot de meest risicovolle groepen behoren binnen de twaalf maanden na hun laatste dosis een nieuw covid-19-vaccin toe te dienen. "Maar de data tonen dat de vaccinatiegraad is afgenomen bij mensen die tot de twee meest risicovolle groepen behoren: gezondheidswerkers en personen ouder dan 60 jaar", betreurt de directeur-generaal van de WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus.
hgr-css.be
vaccination-info.be
sciensano.be
Pneumokokken
De vaccinatie tegen pneumokokken wordt aanbevolen voor kinderen tussen de twee maanden en twee jaar en ook voor risicopopulaties (chronisch zieken, immuungecompromitteerden, 50-plussers). "Vanwege de frequentie en ernst van pneumokokkensepticemie na vijftig en vooral zestig jaar, raadt men bij volwassenen een vrij uitgebreid gebruik van het pneumokokkenvaccin aan. Want in verschillende Europese landen stelt men een toename vast van de resistentie van pneumokokken tegen antibiotica."
Kinkhoest
In België vaccineert men baby's op twee maanden, maar zwangere vrouwen wordt sterk aangeraden om zich tussen het einde van het tweede en het midden van het derde trimester van de zwangerschap te laten vaccineren. Dit geldt voor elke zwangerschap, zelfs al kreeg de vrouw eerder een herhaalvaccinatie. Werd de zwangere vrouw niet gevaccineerd, dan beschermt men de baby indirect door zijn directe omgeving te vaccineren (cocoon- of familiale vaccinatie).
In Europa zien we een toename van het aantal gevallen van kinkhoest, vooral bij oudere kinderen en volwassenen. Waarom? Men denkt dat het momenteel gebruikte acellulair vaccin minder immuniteit biedt op termijn (vijf tot tien jaar). Daarom zijn de herhaalvaccinaties voor kinderen en adolescenten en de vaccinaties bij zwangere vrouwen essentieel, om ernstige gevallen te voorkomen bij zuigelingen, die te jong zijn om gevaccineerd te worden.
Tetanus & co
De terugkeer naar school is ook een goed moment om aan boostervaccinaties te denken:
- Voor volwassenen wordt aanbevolen om elke tien jaar een herhaalvaccinatie te doen tegen difterie, tetanus en kinkhoest (dTpa-vaccin).
- Voor zwangere vrouwen: vaccinaties tegen griep, kinkhoest, difterie en tetanus, tussen de 24 en 32 weken zwangerschap.
- Voor 65-plussers: vaccinaties tegen pneumokokken en tegen de seizoensgriep.
Mazelen
De incidentie van mazelen neemt wereldwijd toe. Ook België blijft niet gespaard, we zien uitbraken van mazelen in alle regio's. Een vaccinatiegraad van minstens 95% van mensen die beide dosissen toegediend kregen, is noodzakelijk om groepsimmuniteit te bereiken. In België tonen de cijfers van 2021 aan dat we 96% bereiken voor de eerste dosis en 83% voor de tweede dosis (Vlaanderen deed het met 89% voor de tweede dosis wel beter dan de 75% van Brussel en Wallonië). En gezien de vraag naar deze vaccins over de hele wereld toeneemt, kunnen er mogelijk bevoorradingsproblemen opduiken.