Vis tijdens de zwangerschap: ja of nee?
Vis is een bron van omega 3, maar bevat ook contaminanten. Mag je vis eten tijdens de zwangerschap of niet? En wat zijn de gevolgen voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel van het kind? Dat alles werd onder de loep genomen tijdens een grootschalige studie in Japan.
Tal van onderzoeken hebben aangetoond dat de consumptie van vis en/of het meervoudig onverzadigde vetzuur n-3 of omega 3 tijdens de zwangerschap gunstig is voor de psychomotorische ontwikkeling van het kind, maar er zijn ook studies die dat effect niet konden aantonen.
Bovendien wordt vis blootgesteld aan tal van contaminanten, zoals methylkwik, dioxinen, polychloorbifenylen en andere persistente gehalogeneerde organische verontreinigende stoffen. Met name van kwik is bekend dat het schadelijk is voor de neurologische ontwikkeling van de foetus... Daardoor rijst nu de vraag: wat heeft de grootste impact op de ontwikkeling van het kind, omega 3 of contaminanten?
Vis en het oplossen van problemen
Om een antwoord te vinden op die vraag hebben Japanse onderzoekers een grootschalig onderzoek gevoerd waarbij ze de visconsumptie tijdens de zwangerschap hebben getoetst aan de neurologische ontwikkeling van het kind op de leeftijd van zes maanden en een jaar. Ze onderzochten daarbij 81.697 moeders en hun kind van zes maanden en 77.751 moeders en hun kind van een jaar.
Uit de resultaten, die gepubliceerd werden in het American Journal of Nutrition, blijkt dat de visconsumptie van de moeder tij- dens de zwangerschap onafhankelijk geassocieerd is met een verminderd risico op achterstand:
bij het oplossen van problemen op zes maanden;
in de fijne motoriek;
bij het oplossen van problemen op een jaar.
Omega 3 én omega 6!
Bovendien hebben de wetenschappers ontdekt dat de consumptie van omega 3-vetzuren geassocieerd is met een verminderd risico op achterstand in de fijne motoriek op de leeftijd van zes maanden en een jaar, en bij het oplossen van problemen op de leeftijd van een jaar.
Toch blijkt niet alleen omega 3 belangrijk te zijn. De onderzoekers stelden ook vast dat de consumptie van omega 6 tijdens de zwangerschap geassocieerd is met een verminderd risico op achterstand in:
de communicatie op zes maanden;
de fijne motoriek op zes maanden;
de grove motoriek en het oplossen van problemen op een jaar.
Het onderzoek toont dus aan dat vis en omega 3 tijdens de zwangerschap wel degelijk gunstig zijn voor de neurologische ontwikkeling van het kind. We mogen omega 6 echter niet vergeten, want zoals blijkt uit de verschillende voedingsaanbevelingen, zijn ook die vetzuren essentieel.
De ANSES-aanbevelingen tijdens de zwangerschap
Volop genieten van de voordelen van vis en tegelijk het risico op een te grote bloot- stelling aan contaminanten beperken? Het ANSES stelde daarvoor alvast enkele aanbevelingen op voor gevoelige bevolkingsgroepen, en dus ook voor zwangere vrouwen. Tijdens de zwangerschap en tot de leeftijd van drie jaar zijn de hersenen van kinderen extra gevoelig voor de toxische werking van methylkwik en pcb's. Het ANSES roept dan ook op tot waakzaamheid bij de consumptie van de volgende vissen door deze bevolkingsgroepen:
De aanbevelingen van het ANSES voor de algemene bevolking
De aanbevelingen zijn relatief eenvoudig en vrij goed gekend:
Eet twee keer per week vis. Wissel daarbij af tussen vette vis met een hoog omega-3-gehalte (zalm, sardine, makreel, haring, gerookte forel) en magere vis.
Wissel af tussen vissoorten en herkomst.
Eet slechts heel sporadisch paling.
Hobbyvissers moeten de aanbevelingen naleven om hun vangst uit bepaalde zones niet te consumeren.
Vis eten tijdens de zwangerschap?
Ondanks een bijzonder interessante nutritionele samenstelling roept de consumptie van vis tijdens de zwangerschap heel wat vragen op. De aanwezigheid van contaminanten in bepaalde soorten noopt tot een beperkte consumptie. Het Franse voedselveiligheidsagentschap ANSES stelde een lijst op.
De voorbije jaren bleek de consumptie van vette vis geregeld voer voor discussie. De vis is rijk aan omega 3-vetzuren met een zogenoemde 'lange keten' (EPA of eicosapentaeenzuur, en DHA of docosahexaeenzuur). Die zouden buitengewoon gunstig zijn voor de ontwikkeling en werking van het netvlies, de hersenen en het zenuwstelsel. De milieuverontreiniging verstoort deze idyllische nutritionele waarde echter enigszins. Polychloorbifenylen (pcb's) en dioxines komen immers vaker voor in de vetste vis (paling). Hetzelfde geldt voor bepaalde bioaccumulerende vissen (barbeel, brasem, karper, meerval). Methylkwik duikt dan weer op bij wilde roofvissen.
