Wat is het polycysteus ovariumsyndroom?
PCOS is een hormonale aandoening die vaak tijdens de adolescentie begint. Het syndroom wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van cysten op de eierstokken (goedaardige cysten) die leiden tot een verhoogde productie van mannelijke hormonen in de eierstokken.
Onder normale omstandigheden produceren de eierstokken vrouwelijke hormonen en weinig mannelijke hormonen. Vrouwen met PCOS ervaren hormonale onevenwichten die kunnen schommelen doorheen de tijd. Ze hebben over het algemeen overvloedig (mannelijk) haar, overgewicht, vruchtbaarheidsproblemen en ze lopen bij zwangerschap een verhoogd risico op een miskraam.
Tussen 20% en 70% van deze vrouwen heeft overgewicht en een verminderde insulinegevoeligheid. Dat zijn zaken die gevolgen hebben voor hun gezondheid: een verhoogd risico op diabetes type 2, hart- en vaatziekten, hypercholesterolemie en endometriumkanker.
Afhankelijk van de ontwikkeling van de hormonale onevenwichten en de invloed van hun levensstijl, kunnen ze symptomen vertonen zoals:
- Onregelmatige, lange en overvloedige, onvoorspelbare of geen menstruatie
- Onregelmatige ovulatie of geen ovulatie
- Vruchtbaarheidsproblemen
- Acne
- Toegenomen beharing op het lichaam en/of gezicht
- Dunner wordend haar of kaalheid van het mannelijk type
- Gewichtstoename (abdominaal)
- Te hoge androgeenspiegels
Maar ook...
- Depressie
- Angst
- In zichzelf gekeerd
PCOS wordt meestal gediagnosticeerd door een huisarts en/of gynaecoloog en/of endocrinoloog. Het is gebaseerd op een bloedtest (testosterongehalte) en de aanwezigheid van ten minste twee van de drie criteria van Rotterdam:
- Klinische of biologische tekenen van hyperandrogenisme (hirsutisme, acne, androgene alopecia)
- Menstruatiecyclusstoornissen (onregelmatigheden, amenorroe, anovulatie)
- Vergroting van de eierstokken en aanwezigheid van meerdere cysten op de eierstokken (niet altijd gemakkelijk vast te stellen met een endovaginale echografie).
Maar de aanwezigheid van deze symptomen duidt niet alleen op PCOS, wat de diagnose bemoeilijkt. Wat men daarentegen wel weet, is dat de ziekte een erfelijk component heeft.
Welke behandelingen?
Er is weinig dat artsen kunnen doen om vrouwen met PCOS te helpen. Hoewel er geen genezing is, kan men de symptomen toch verzachten. Het therapeutisch arsenaal is gebaseerd op:
- Hormoontherapie (oestroprogestogene anticonceptie of anti-androgene behandelingen) om te proberen de menstruatiecycli te reguleren of te ontlokken en om haar- en acneproblemen te verbeteren
- Metformine (om de bloedsuikerspiegel te normaliseren)
- Anti-acnebehandelingen
- Minoxidil (om haargroei te bevorderen)
- Pijnstillers
- Hygiënische en dieetmaatregelen om gewichtsverlies te stimuleren, wat helpt om de cycli te reguleren en de ovulatie te herstellen: evenwichtige voeding, lichaamsbeweging.
- Aromatherapie, fytotherapie
- Psychologie
- Welzijnstechnieken: sofrologie, yoga, enz.
Wist u dat?
Polycysteus ovarium syndroom, of PCOS, komt voor bij 5 tot 15% van vrouwen in de vruchtbare leeftijd, waarvan 70% niet altijd wordt gediagnosticeerd.
Wat veroorzaakt PCOS?
Twee factoren kunnen van invloed zijn: genetica en omgevingsfactoren.
Waarom de rol van de apotheker bij PCOS versterken?
Een opleiding kan apothekers helpen om een sleutelrol te vervullen in de vroege diagnose van PCOS. Door het voor patiënten makkelijker te maken om over hun symptomen te praten, kan de apotheker hen informeren en hun kennis over de ziekte en de gevolgen ervan vergroten. Hij kan hen doorverwijzen naar de geschikte zorgverleners (huisarts, gynaecoloog, endocrinoloog, dermatoloog, psycholoog, diëtist, enz.) en advies geven over de keuze van producten die hun symptomen kunnen verlichten. Ten slotte kan hij hen inlichten over ondersteunende structuren (patiëntenverenigingen) die hen het best kunnen begeleiden tijdens hun behandeling.