Endometriose, tussen onwetendheid en stilte
Endometriose is een veel voorkomende gynaecologische aandoening waarbij weefsel dat lijkt op het baarmoederslijmvlies ook aanwezig is buiten de baarmoeder. Cellen die lijken op het baarmoederslijmvlies migreren en nestelen zich in andere organen of kunnen het myometrium (de baarmoederspierlaag) infiltreren. Dit staat bekend als adenomyose.
De plekken waar endometriose kan voorkomen bevinden zich meestal in de onderbuik: op het buikvlies, de eierstokken, de darmen of de blaas en soms op het middenrif, het borstvlies of de longen. Deze ziekte kan asymptomatisch zijn. Maar ze kan ook ernstige pijn veroorzaken, vooral tijdens de menstruatie, en/of onvruchtbaarheid teweegbrengen.
Op dit moment is er te weinig en ondergefinancierd onderzoek naar endometriose, waardoor we de mechanismen van de ziekte of het verband met onvruchtbaarheid niet begrijpen.
Wat we wel weten is dat de haarden van endometriose in het lichaam zich gedragen als endometriumcellen en reageren op de menstruatiecyclus onder invloed van hormonen. Endometriose is dus een hormoonafhankelijke ziekte die bloedingen veroorzaakt in de aangetaste gebieden, zonder dat het bloed kan wegvloeien. Dit leidt tot ontstekingen en pijn zoals dysmenorroe, dyspareunie, bekkenpijn, spijsverterings- en urineproblemen, enz. Toch lijkt de intensiteit van deze pijn geen verband te houden met het type van letsels veroorzaakt door het endometrium.
Er zijn drie soorten laesies
- Oppervlakkige laesies die het buikvlies aantasten
- Bijkomende laesies die de eierstokken en eileiders aantasten
- Diepe laesies die bijvoorbeeld het rectum en de blaas infiltreren.
Welke behandelingen bestaan er?
Endometriose kan verzacht worden, maar volledig genezen is nog niet mogelijk. Vandaar de behoefte aan meer onderzoek. Artsen hebben wel een aantal therapeutische opties voor een behandeling, maar ze zijn weinig vertrouwd met deze aandoening en de symptomen. Dat verklaart de vaak laattijdige diagnose en het lage aantal passende behandelingen.
De voorgestelde behandelingen omvatten:
- Hormoontherapie
- Pijnstillers
- Chirurgie
- Niet-conventionele behandelingen
o Transcutane elektrische zenuwstimulatie (TENS), die de overdracht van pijnprikkels naar de hersenen blokkeert.
o Aanvullende behandelingen (fasciatherapie, osteopathie, psychotherapie, yoga, enz.)
- In vervroegde menopauze brengen (tijdelijk en omkeerbaar) om de activiteit van endometriosehaarden te verminderen.
Het is duidelijk dat apothekers als eerste aanspreekpunt kunnen helpen om de behandeling van endometriose te verbeteren door jonge meisjes en vrouwen met terugkerende symptomen die kunnen wijzen op deze aandoening aan te zetten om sneller een arts te raadplegen.
- Frequente pijnlijke menstruaties (vooral binnen dezelfde familie)
o Regelmatige aankoop van pijnstillers
o De zoektocht naar steeds krachtigere pijnstillers
- Herhaalde spijsverteringsproblemen
o Krampen, opgeblazen gevoel, pijn
o Diarree, verstopping (PDS)
o Gebruik van krampstillende middelen, laxeermiddelen, probiotica, enz.
- Pijn in de onderste ledematen
o Bekken, onderbuik, rug, lendenstreek, dijen
- Terugkerende urineproblemen
o Brandend gevoel
o Frequent urineren (valse blaasontsteking)
- Onvruchtbaarheidsproblemen
- De psychologische gevolgen van terugkerende pijn
o Depressie, isolatie, woede...
- enz.
Wist u dat?
In België is endometriose een gynaecologische aandoening waaraan een op de tien vrouwen in de vruchtbare leeftijd lijdt.
Wist u dat?
Het gemiddeld zeven tot twaalf jaar duurt voordat een diagnose van endometriose wordt gesteld, terwijl een vroege diagnose (zodra de eerste symptomen verschijnen) en een multidisciplinaire behandeling essentieel zijn.
Waarom de rol van de apotheker bij endometriose versterken?
Door apothekers op te leiden in het herkennen van tekenen die wijzen op endometriose kan de tijd die patiënten in onwetendheid doorbrengen zeker verkleind worden. Ze zouden jonge meisjes en vrouwen zo snel mogelijk kunnen doorverwijzen naar artsen die vertrouwd zijn met de aandoening (huisarts en/of gynaecoloog). En als dit niet snel resultaat oplevert zouden ze patiënten kunnen doorverwijzen naar gespecialiseerde centra (endometrioseklinieken) en patiëntenverenigingen voor een gerichte ondersteuning.