De Belgische kijk op geïntegreerde zorg
Dokter Ri De Ridder, adviseur op het kabinet Volksgezondheid, doet het interfederaal plan geïntegreerde zorg uit de doeken, dat is aangekondigd voor eind 2024.
De Ridder stipt aan dat de overhe- den in ons land al enkele jaren nadenken over een meer geïntegreerde zorg. Die zorg omvat vijf doelstellingen (Quintuple Aim, zie kader), die in de gezondheidssector moeten worden gerealiseerd. "We kunnen dat vrij eenvoudig samenvatten. Met het geld waarover we beschikken, 35 miljard euro voor het budget gezondheidszorg voor 2023, moeten we het duidelijk beter doen inzake de resultaten over de gezondheid van de bevolking, hoe de mensen de zorg ervaren, en het gevoel van erkenning van de gezondheidswerkers en hun welzijn op het werk. Dat alles met respect van de principes van universaliteit en gelijkheid. In vergelijking met onze buurlanden doet België het minder goed inzake gelijkheid van zorg (onder meer het aantal jaren in goede gezondheid in de bevolking) en de toegang tot de zorg. Door integratie van de zorg kunnen we de situatie verbeteren. Ook moeten we de zaken anders aanpakken en werken in netwerken met de patiënt in het centrum, zoals de Wereldgezondheidsorganisatie aanraadt. Dat moet ons in staat stellen de uitdaging aan te gaan. Nu zijn we immers duidelijk aan de verliezende hand. Als we onze werking niet veranderen, zullen we de vraag naar zorg van de maatschappij in 2040 niet meer kunnen dekken. We moeten investeren in gezondheid en niet alleen in zorg."
Dr. De Ridder benadrukt dat het kader bestaat. We moeten onze inspanningen richten op de persoon, diens gezin en de gemeenschap, waarmee de gezondheidsverstrekkers samenwerken om veranderingen te bewerkstelligen.
"Je moet beginnen met bewustmaking. Neem bijvoorbeeld covid. Doordat dat een ernstige dreiging is/was, zijn heel wat procedures in de organisatie van de zorg snel veranderd. Het is dus mogelijk het systeem te veranderen. De uitdaging wat geïntegreerde zorg betreft, is de noden aanpakken waarin we onvoldoende hebben geïnvesteerd. We moeten de veerkracht en de autonomie van de bevolking verbeteren. We gaan in de goede richting. Het budget voor gezondheidzorg van 2022 voorziet in een transversaal beleid om de vijf doelstellingen te realiseren. De nieuwe investeringen moeten gericht zijn op die doelstellingen inzake gezondheidszorg."
Interfederaal plan
Dokter De Ridder: "We hebben beslist om te investeren in een interfederaal plan geïntegreerde zorg. Dat moet een gemeenschappelijk project worden, dat door de federale overheid wordt gedragen in samenwerking met de deelstaten. Ik denk dat we daarin zullen slagen."
De advisuer van minister Vandenbroucke vindt dat een wijziging van de mentaliteit, de opleiding, de digitale infrastructuur, de procedures, de financiering,... nodig is. "Integreren houdt ook een verlies van autonomie in", waarschuwt hij.
De volgende regeringen zullen tegen 2024 een stevig interfederaal plan op touw zetten. Ri De Ridder vindt dat de politiek op grond van een analyse moet uitmaken welke beslissingen en engagementen iedereen moet nemen. "Er bestaan al initiatieven: Proxisanté in Wallonië, Réseau soins intégrés in Brussel, eerstelijnszones in Vlaanderen,... Dat biedt een mooie gelegenheid om ervoor te zorgen dat al die initiatieven een gemeenschappelijke inhoud krijgen ten dienste van de bevolking."
Volgens de voormalige algemeen directeur gezondheidszorg van het Riziv is het ook belangrijk om gebruik te maken van de expertise van proefprojecten. "Samen met de ontwikkeling van het interfederaal plan geïntegreerde zorg moeten we ook de factoren van succes definiëren, waarbij de nadruk zal worden gelegd op change management. We zijn ervan overtuigd dat geïntegreerde zorg een territoriale aanpak vergt. Volgens een recente studie van het KCE daaromtrent (zie kader) bestaat er nog een grote kloof tussen de bereidheid om geïntegreerde zorg te implementeren en de maturiteit op het terrein. We moeten ernaar streven de geïntegreerde zorg samen te implementeren dankzij een politieke consensus, het interfederaal plan en de projecten op het terrein."
Er is niet meer voldoende tijd tijdens deze legislatuur om het interfederaal plan geïntegreerde zorg volledig uit te werken, althans wat de samenwerkingsakkoorden tussen de federale overheid en de deelstaten betreft, geeft De Ridder nog mee. "Dat plan moet uitmonden in een stevige structuur, waarin alle punten op het vlak van financiering, verantwoordelijkheid van de betrokkenen, de organisatie,... samen met de verschillende overheden worden aangepakt."
Quintuple aim
Het plan geïntegreerde zorg wil via vijf doelstellingen het gezondheidszorgstelsel verbeteren:
? de gezondheid van de bevolking verbeteren;
? sociale rechtvaardigheid en inclusie met bijzondere aandacht voor de mensen die het het moeilijkst hebben;
? betere perceptie van de kwaliteit van de zorg door de burger/patiënt;
? efficiënter gebruik van de middelen;
? verhoging van het welzijn van de gezondheidswerkers.
Aanbevelingen van het KCE
Het Kenniscentrum heeft de geïntegreerde zorg in België in kaart gebracht en een aantal werkpunten geselecteerd om te komen tot meer integratie van de zorg.
Het KCE definieert geïntegreerde zorg als "zorg verstrekt in een continuüm gaande van promotie van de gezondheid en preventie van ziektes tot diagnose, behandeling, begeleiding op lange termijn in geval van een chronische ziekte, revalidatie en palliatieve zorg naargelang van de behoeften van de patiënten en dat levenslang".
De drie prioriteiten zijn: een duidelijk politiek akkoord onderhandelen, de territoria definiëren en de financiering van de gezondheidszorg hervormen.
De auteurs van het rapport stellen evenwel dat we aanvankelijk grote investeringen zullen moeten voorzien om de geïntegreerde zorg te implementeren. "Een meer geïntegreerde zorg zou theoretisch op termijn moeten leiden tot minder nood aan investeringen. Maar ondersteuning van multidisciplinair overleg, versterking van de eerstelijnszorg en een hervorming van het financieringssysteem zullen op korte termijn wel degelijk een invloed hebben op het budget voor de gezondheidszorg."