Lichaamsbeweging in de strijd tegen diabetes

Lichaamsbeweging vermindert en regelt de glykemie. Het is dus een efficiënte strategie om diabetes te voorkomen, en dat geldt ook voor mensen die in vervuilde gebieden leven.

19 mei 2022

Een groep Chinese en Nederlandse vorsers (Xiang Qian L. et la) (1) heeft de correlatie onderzocht tussen regelmatige lichaamsbeweging, chronische blootstelling aan fijnstof met een diameter van minder dan 2,5mm (PM2,5) en de incidentie van type 2-diabetes. Voor hun studie hebben ze de gegevens doorgenomen van meer dan 150.000 volwassen in Taiwan, waar de jaarlijkse concentratie van PM2,5 ongeveer 2,6-maal hoger is dan de bovengrens die de WGO heeft vastgelegd.

Resultaten

Het risico op optreden van type 2- diabetes was 64% lager bij de mensen die veel lichaamsbeweging namen en weinig werden blootgesteld aan PM2,5, dan bij de mensen die weinig lichaamsbeweging namen en chronisch sterk werden blootgesteld aan PM2,5. De heilzame effecten van lichaamsbeweging waren stabiel, ongeacht de mate van blootstelling aan PM2,5. Het risico op diabetes zou hoger zijn bij sterke blootstelling aan PM2,5 dan wanneer er te weinig wordt bewogen.

Hoe zijn die gegevens te verklaren? Volgens de auteurs is dat te danken aan het feit dat lichaamsbeweging het metabolisme verbetert, waardoor het ontstaan van diabetes kan worden voorkomen: "Luchtvervuiling zou zijn effecten kunnen uitoefenen via ontstekingsverschijnselen, meer bepaald in de longen, de bloedvaten en het centrale zenuwstelsel. In een eerdere studie is aangetoond dat de hoeveelheid vervuilende stoffen die wordt ingeademd tijdens lichaamsbeweging, maar een kleine fractie is van de hoeveelheid die we dagelijks inademen. Dat zou kunnen verklaren waarom lichaamsbeweging het risico op diabetes verlaagt, ongeacht de mate van luchtvervuiling."

Regelmatige lichaamsbeweging is een veilige strategie om diabetes te voorkomen, zelfs bij mensen die in vrij vervuilde gebieden wonen. Die mensen zouden dus ook de raad moeten krijgen actief te blijven.

Korte of langere inspanningen?

Hoeveel lichaamsbeweging moet je nemen om diabetes te voorkomen? Nieuw-Zeelandse vorsers (François M. et al) hebben aangetoond dat korte perioden van intense lichaamsbeweging (90% van de maximale hartfrequentie) 30 minuten voor de maaltijd de glykemie beter controleren bij mensen met insulineresistentie dan dagelijks 30 minuten continue matig intense lichaamsbeweging (60% van de maximale hartfrequentie) voor het avondmaal (2).

Die studies treden het idee bij dat herhaalde korte, maar intense inspanningen beter zijn bij de preventie van cardiometabole aandoeningen dan één enkele lange sessie. De internationale richtlijnen raden echter over het algemeen aan 30 minuten matig te sporten, en dat vijf keer per week. Veel sedentaire of weinig actieve mensen kunnen dat echter niet aan.

Eerder onderzoek had al aangetoond dat frequentere onderbrekingen van de sedentariteit heilzame effecten hebben op de middelomtrek, de glykemie en andere metabole parameters. In de Nieuw-Zeelandse studie resulteerden korte sessies van intense lichaamsbeweging (intervaltraining zes keer één minuut stappen samen met oefeningen tegen weerstand) 30 minuten voor het ontbijt, het middagmaal en het avondmaal in een daling van de gemiddelde postprandiale glykemie (het gemiddelde van de drie maaltijden) met 12% en dat effect bleef de volgende dag gehandhaafd.

Beweging als tussendoortje

"Een verlaging van de postprandiale glykemie is belangrijk om het risico op ontwikkeling van type 2-diabetes en de daarmee samenhangende complicaties te verkleinen. Korte, maar intense inspanningen voor de maaltijden en vooral dan voor het ontbijt en het middagmaal, kunnen beter in het gebruikelijke dagschema worden geïntegreerd dan een langere sessie", stelt Monique François, een van de auteurs.

"Onze studies wijzen erop dat mensen met insulineresistentie bij wie de postprandiale glykemie sterk stijgt, rekening moeten houden met de timing en de intensiteit van de lichaamsbeweging als ze de glykemiecontrole willen verbeteren. Beweging als tussendoortje is een nieuwe, doeltreffende methode om de glykemiecontrole bij die patiënten te verbeteren", concludeert ze.

De onderzoekers benadrukken dat kortere sessies aangenamer zijn dan langere en dus gemakkelijker zullen worden aanvaard door mensen die het moeilijk hebben om wat meer te bewegen. Bovendien tonen deze en andere studies aan dat het misschien volstaat om om de andere dag intens te bewegen.