De ideale voeding voor zwangere vrouwen

Wat moet de voeding van zwangere vrouwen bevatten voor een goede ontwikkeling van de hersenen van het kind?

21 april 2022

Vette vis eten tijdens de zwangerschap zou goed zijn voor de ontwikkeling van de ogen en de hersenfuncties van het kind. Dat blijkt uit een studie van K. Laitinen van de Universiteit van Turku, Finland. Zij heeft de voeding van moeders tijdens de zwangerschap onderzocht, rekening houdende met andere factoren zoals het gewicht, de glykemie, de bloeddruk en het rookgedrag, en heeft daarbij vooral gekeken naar de inname van polyonverzadigde langeketenvetzuren en de serum- concentraties van die vetzuren bij de moeder en de baby op de leeftijd van één maand. Het zicht van de kinderen werd onderzocht op de leeftijd van twee jaar. Kinderen van wie de moeders minstens drie keer per week vette vis hadden gegeten, bleken het beter te doen. Dat correleerde met de serumspiegel van fosfolipiden.

Dat bevestigt wat we al wisten, meer bepaald dat polyonverzadigde langketenvetzuren noodzakelijk zijn voor de vorming van de zenuwcellen en met name de zenuwcellen van het netvlies. Die vetzuren spelen ook een belangrijke rol bij de vorming van synapsen, die essentieel zijn voor de communicatie tussen de neuronen van het zenuwstelsel.

De Hoge Gezondheidsraad beveelt echter aan één keer per week vette vis te eten en van vissoort te variëren. Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven, zouden het best bepaalde vissen mijden om toxicologische redenen (zwaardvis, verse tonijn, karper, aal, snoek,...). De Europese club van diëtisten voor kinderen raadt aan de consumptie van vissen die nogal eens gecontamineerd zijn met methylkwik, te beperken tot 150 g/week.

Welke voedingsstoffen zijn essentieel voor het zenuwstelsel?

Essentiële vetzuren leveren energie en helpen bij de opbouw van de organen van de foetus. Omega 3-vetten en inzonderheid DHA zijn belangrijk bij de ontwikkeling van de hersenen, de zenuwen en de ogen, vooral tijdens het eerste zwangerschapstrimester. De zenuwcellen van de foetus en de pasgeborenen bevatten ook arachidonzuur, dat wordt gevormd uitgaande van linolzuur (omega 3-vetzuur). Linolzuur zit in vlees, gevogelte, eidooier en vette vis.

Een tekort aan omega 6-vetzuren komt zelden voor, maar dat kan niet worden gezegd van omega 3-vetzuren. De moderne voeding bevat immers vaak te weinig omega 3-vetzuren. Vette vis, plantaardige oliën, avocado, noten en granen bevatten veel omega 3-vetten.

Choline

Het lichaam kan choline vormen uit glycine, maar om correcte spiegels te verkrijgen, is de voeding toch belangrijk. Choline zit in vlees, gevogelte, eieren, zuivelproducten, groenten van de familie van de kruisbloemigen, soja, bonen, granen, noten,...

Choline ondersteunt de structuur en de werking van de hersenen en het ruggenmerg tijdens de foetale ontwikkeling. Choline- supplementen tijdens de zwangerschap zouden bepaalde cognitieve functies bij de pasgeborene zoals de informatieverwerking verbeteren. Dat blijkt uit een Amerikaanse studie uitgevoerd bij zuigelingen van wie de moeder al dan niet cholinesupplementen had gekregen tijdens de zwangerschap. Hoelang die positieve resultaten aanhouden, is echter niet bekend. Zouden de resultaten toe te schrijven zijn aan een betere perceptie van de informatie die via cholinerge neuronen wordt vervoerd? Of aan een betere zenuwgeleiding doordat de membraan van neuronen veel van choline afgeleide fosfolipiden bevat?

Het is evenwel bewezen dat choline een essentiële voedingsstof is, die belangrijk is voor de ontwikkeling van de hersenen van de foetus. Zwangere vrouwen krijgen dan ook de raad voedingsmiddelen te eten die veel choline bevatten.

Foliumzuur

Foliumzuur is een grote klassieker tijdens de zwangerschap. Foliumzuur (vitamine B9) is noodzakelijk voor een goede ontwikkeling van de foetus en is vooral noodzakelijk tijdens het eerste zwangerschapstrimester. Foliumzuur is immers belangrijk voor een correcte vorming van het zenuwstelsel van het kind en sluiting van de neurale buis, de embryonale structuur, waaruit het centrale zenuwstelsel ontstaat tijdens de eerste weken van de zwangerschap. Foliumzuurtekort kan leiden tot een spina bifida en ernstige lichamelijke en geestelijke handicaps. In België wordt één op de 1.000 baby's geboren met een spina bifida. Foliumzuursupplementen halveren het risico.

Het zenuwstelsel wordt al vroeg tijdens de zwangerschap gevormd. Vaak wordt de zwangerschap echter pas gediagnosticeerd als die cruciale fase al voorbij is. Daarom is het aanbevelenswaardig foliumzuursupplementen in te nemen twee à drie maanden voor de bevruchting in de vorm van foliumzuur 0,4 mg/d minstens tot de 12de week van de zwangerschap.

Foliumzuur zit vooral in donkergroene groenten, peulgewassen en oranjekleurig fruit.

De voeding van zwangere vrouwen is een sleutelelement. Zowel de micro- als de macronutriënten zijn essentieel voor de gezondheid van de moeder en de harmonieuze ontwikkeling van het kind. Toekomstige moeders moeten dan ook veel belang hechten aan hun voeding en extra vitamines en mineralen innemen om tekorten te voorkomen.

Pediatr Res 2019;85(1):72-8