Cannabis en zwangerschap gaan niet goed samen
Gebruik van cannabis tijdens de zwangerschap kan het risico op vroeggeboorte en laag geboortegewicht verhogen en heeft waarschijnlijk een invloed op de neuropsychologische ontwikkeling van het kind. Vrouwen moeten dat weten, nog voor ze zwanger worden.
Het gebruik van cannabis neemt toe. In veel landen is marihuana gelegaliseerd en sommige zwangere vrouwen gebruiken cannabis tegen stress, angst, nausea, braken of pijn. Prenatale blootstelling aan cannabis zou echter negatieve gevolgen kunnen hebben voor het ongeboren kind.
Volgens een meta-analyse van 16 studies bij bijna 60.000 vrouwen (1) is het risico op ongunstige neonatale uitkomsten duidelijk hoger bij vrouwen die marihuana gebruiken tijdens de zwangerschap. Greg Marchand et al. (USA) hebben vastgesteld dat die vrouwen tweemaal meer risico liepen op een geboortegewicht < 2.500 g, 1,61-maal meer risico op een small for gestational age baby (gewicht foetus < percentiel 5) en 1,28-maal meer risico op vroeggeboorte (voor 37 weken zwangerschap).
Het is volgens de auteurs ruimschoots bewezen dat roken van marihuana tijdens de zwangerschap schadelijk is. "Artsen kunnen niet meer zeggen: 'We weten het niet.' Dat betekent dus dat het roken van cannabis tijdens de zwangerschap schadelijk kan zijn voor de baby."
"We weten nog niet in welke mate de consumptie van cannabis moet worden verlaagd om het risico significant te verkleinen, maar het is wenselijk zo weinig mogelijk te gebruiken", vindt Greg Marchand. Het zou dus goed zijn vrouwen nog voor ze zwanger worden, in te lichten over de mogelijke schadelijke effecten van het gebruik van cannabis tijdens de zwangerschap en ze te adviseren geen cannabis te gebruiken tijdens de zwangerschap.
De toekomst hypothekeren?
Het is moeilijker een verband aan te tonen met ontwikkelings- en gedragsstoornissen jaren later, maar er zijn toch wat vermoedens in die zin. Het tijdschrift Prescrire (2) waarschuwt voor het gebruik van cannabis tijdens de zwangerschap en het risico op autismespectrumstoornissen bij het kind. Het tijdschrift verwijst ook naar een grote Canadese studie van Daniel Corsi et al., die retrospectief 500.000 geboortes in Ontario tussen april 2007 en maart 2012 hebben geanalyseerd (3).
Ze hebben daarbij een correlatie vastgesteld tussen gebruik van cannabis door de moeder tijdens de zwangerschap en de incidentie van autismespectrumstoornissen bij het nageslacht (4,0/1000 jaren follow-up versus 2,42 indien geen intra-uteriene blootstelling).
"De incidentie van intellectuele deficiëntie en leerstoornissen was hoger bij de kinderen van moeders die cannabis hadden gebruikt tijdens de zwangerschap, maar het verschil was statistisch minder significant", verklaren de auteurs. Ze voegen er wel aan toe dat een correlatie daarom nog niet wijst op een oorzakelijk verband. Het gebruik van cannabis voor recreatieve doeleinden is nu wettelijk toegestaan in Canada en wordt sociaal ook meer aanvaard, maar dat betekent daarom nog niet dat het veilig is cannabis te gebruiken tijdens de zwangerschap of de periode van borstvoeding, stellen de auteurs.
"Er is nog onzekerheid over de langetermijneffect op de neuropsychologische ontwikkeling van kinderen die tijdens de zwangerschap aan cannabis zijn blootgesteld (wat ook zo is voor veel psychotrope farmaca), maar waarschijnlijk is er een hoger risico op autismespectrumstoornissen", concludeert Prescrire. Het tijdschrift roept de gezondheidswerkers op vrouwen daarover in te lichten, nog voor ze zwanger worden.
1. JAMA Netw Open, 27 janvier 2022
2. Rev Prescrire 2022;42(461):191-2
3. Nature medicine 2020;26:1536-40
Kauwgom tegen vroeggeboorte
Zijn een gezonde mond en tanden belangrijk bij de preventie van vroeggeboorte? Meerdere studies hebben al aangetoond dat er een verband bestaat tussen een goede mondhygiëne bij zwangere vrouwen en een lager risico op vroeggeboorte. Het verwijderen van tandsteen en curettage van de tanden blijken echter niet effectief te zijn bij de preventie van vroeggeboorte. Een Amerikaanse groep heeft evenwel een eenvoudig en goedkoop middel ontdekt om de gezondheid van mond en tanden te verbeteren en het risico op vroeggeboorte te verkleinen: dagelijks xylitolkauwgom gebruiken voor de zwangerschap of in het begin van de zwangerschap (voor 20 weken). Xylitol zit in fruit en groenten en wordt vaak gebruikt als zoetmiddel in kauwgom.
De studie is uitgevoerd over een periode van tien jaar bij 10.069 vrouwen in Mali, het land met het hoogste aantal vroeggeboortes ter wereld. De vrouwen in de controlegroep hebben voorlichting gekregen over perinatale gezondheid en gezondheid van mond en tanden. De andere groep heeft diezelfde informatie gekregen en werd gevraagd één tot twee keer per dag een xylitolkauwgom te gebruiken gedurende de hele zwangerschap. Tijdens de follow-up van zes jaar werd contact opgenomen met de 9.670 vrouwen. Het aantal vroeggeboortes was significant lager in de groep die de xylitolkauwgom had gebruikt (12,6% tegen 16,5%) en ook was het aantal baby's met een laag geboortegewicht (2750 g of lager) kleiner (8,9% tegen 12,9%).
"Uniek aan deze studie is dat we iets hebben gebruikt dat vlot voorhanden is, weinig kost en een goede smaak heeft, om te voorkomen dat de baby te vroeg of met een te laag gewicht zou worden geboren", schrijft de hoofdauteur van de studie, Kjersti Aagaard (Houston).
Nu moeten soortgelijke studies elders in de wereld worden uitgevoerd om na te gaan of die interventie ook doeltreffend is in landen waar de incidentie van vroeggeboorte lager is.
Am J Obst Gyn (AJOG) januari 2022