Ontstekingsremmende voeding als ondersteuning

Een voeding met meer ontstekingsremmende voedingsmiddelen zal ziekten zoals artritis en reuma niet genezen, maar zou kunnen helpen om die voorkomen of te verlichten.

17 februari 2022

"Uit onderzoek blijkt dat ontstekingsremmende voedingsmiddelen een preventieve werking hebben. Studies zoals de Nurses' Health Study hebben aangetoond dat een ontstekingsremmende voeding niet alleen artritis kan voorkomen, maar ook hart- en vaataandoeningen en diabetes. De incidentie van hart- en vaataandoeningen en diabetes is overigens hoger bij patiënten met artritis", stelt dr. Natalie McCormick (Harvard Medical School) vast. Zij heeft vooral onderzoek verricht naar jicht (1).

Ze legt uit: "Als je jarenlang gezond eet, zal je misschien minder gemakkelijk ziekten krijgen zoals jicht en andere vormen van artritis. De voordelen zijn minder duidelijk als er al gewrichtsproblemen zijn, maar het kan toch helpen. Een aangepaste voeding kan deel uitmaken van de aanpak, maar is geen wondermiddel tegen gewrichtspijn."

Chronische gevaren

Dat is toe te schrijven aan de chronische ontsteking. Bij chronische stress, obesitas of een auto-immuunziekte houdt de ontsteking aan. Dat is schadelijk voor het lichaam en kan problemen veroorzaken zoals artritis, hartziekten, kanker en een aftakeling van de cognitieve functies. "Een aangepaste voeding kan helpen om het ontstekingsproces op te heffen en het lichaam te beschermen. Er rijzen nog veel vragen over het verband tussen voedingsmiddelen en de mate van ontsteking, maar er zijn alsmaar meer aanwijzingen van mogelijke heilzame effecten. Toen vorsers zich zijn beginnen te interesseren voor voedingsmiddelen met ontstekingsremmende eigenschappen, dachten ze daarbij vooral aan hartziekten en kanker. Mettertijd blijken die echter nog andere positieve effecten te hebben en met name de gewrichten te beschermen", preciseert ze.

Sommige pijnlijke gewrichtsaandoeningen kunnen worden uitgelokt of verergerd door een ontsteking. De onderzoekster haalt daarbij jicht als voorbeeld aan. Jicht ontstaat als er zich urinezuurkristalletjes vormen in het gewricht. "Die kristallen irriteren de gewrichtsweefsels en kunnen een chronische ontsteking veroorzaken. Zelfs artrose, vroeger beschouwd als louter slijtage van gewrichten, blijkt samen te gaan met een chronische ontsteking, hoewel in mindere mate dan bij artritis."

Onlangs heeft een Australische groep de ontstekingsverschijnselen bij gonartrose onderzocht. Ze betreurt dat de gebruikelijke niet-chirurgische niet-farmacologische maatregelen (bijvoorbeeld lichaamsbeweging, caloriearme voeding) over het algemeen niets doen aan de ontsteking. De auteurs raden een ontstekingsremmende voeding aan met vooral complete voedingsmiddelen die veel voedingsstoffen bevatten, en weinig getransformeerde ontstekingsremmende voedingsmiddelen. Getransformeerde voedingsmiddelen, die pro-inflammatoir zouden zijn, zijn te mijden (2).

Een beschermend menu

Volgens Natalie McCormick zijn twee voedingswijzen bijzonder interessant wat dat betreft: een mediterrane voeding en het DASH-dieet, dus een voeding met veel fruit en groenten, gezonde vetten zoals olijfolie, volkorenproducten, mager vlees, vis en peulvruchten en weinig sterk getransformeerde en gesuikerde voedingsmiddelen en dranken, weinig rood en getransformeerd vlees en weinig gefrituurd voedsel.

Zo'n voeding verlaagt de concentraties van verschillende ontstekingsmarkers zoals het CRP-gehalte. "Op lange termijn kan een ontstekingsremmende voeding het risico op jicht met 60% verlagen. Zo'n voeding kan ook de gewrichtspijn verlichten bij patiënten met artrose en zou een verergering van de letsels kunnen afremmen", voegt ze er nog aan toe.

Volgens een recente meta-analyse van het effect van mogelijk ontstekingsremmende diëten (mediterrane, vegetarische, veganistische voeding, ketogeen dieet) op de pijn bij reumatoïde artritis hebben de patiënten significant minder pijn met een ontstekingsremmende voeding dan met een normale voeding (3).

De Société Française de Rhumatologie heeft onlangs haar eerste richtlijnen voor de voeding bij patiënten met een chronisch inflammatoir reuma gepubliceerd, een bewijs van de groeiende belangstelling voor het verband tussen gewrichtslijden en de voeding. Het betreft acht algemene principes en negen richtlijnen. De algemene principes onderstrepen dat voedingsadviezen medicatie niet vervangen, maar wel integraal deel uitmaken van de totaalaanpak van de patiënt, wat de patiënt ertoe zou kunnen aanzetten actiever mee te werken bij de zorg. De richtlijnen pleiten voor vermagering in geval van overgewicht of obesitas, een mediterrane voeding en supplementen van polyonverzadigde vetzuren, vooral omega 3-vetzuren (4).

Zo'n ontstekingsremmende voeding zou heilzame effecten hebben op de gezondheid en beschermen tegen allerhande ziekten. Waarom zouden we er dan geen bondgenoot van maken om onze gewrichten te beschermen?