Geneesmiddelen en vaccins 'made in Africa'
Afrika is sterk afhankelijk van externe producenten voor geneesmiddelen en medische producten. Het Afrikaanse continent moet nog steeds 99% van al zijn vaccins en 94% van de geneesmiddelen en medische producten importeren. De Afrikaanse Unie maar ook de Europese Unie streven naar meer autonomie voor Afrika.
De pandemie heeft de grote ongelijkheid in de verf gezet, zegt Vincent Tihon, gezondheidsexpert bij het Belgisch Ontwikkelingsagentschap (Enabel). "Als Belgisch ontwikkelingsagentschap kunnen we een rol spelen bij het verminderen van die ongelijkheid en het versterken van landen zodat ze meer autonoom zijn in hun productie. Afrika heeft een vaccinatiegraad van 2,5% terwijl dat percentage in België 67% bedraagt. Er is een reëel probleem met de toegang tot vaccins in Afrika", aldus Tihon.
Een Europees initiatief, Team Europe, richt zich op de productie van geneesmiddelen, medische producten en vaccins. Dit initiatief, dat parallel loopt met Covax, implementeerde een specifiek financieringsmechanisme dat een verbintenis tot een miljard euro biedt om Afrikaanse landen te helpen om meer autonoom te worden op het gebied van de productie van geneesmiddelen. Het Afrikaanse continent streeft ernaar dat Afrikaanse landen tegen 2040 tot 60% van hun vaccins kunnen produceren. Vaccins tegen covid-19, maar ook polio-, tetanus-, en hepatitisvaccins, en andere nieuwe vaccins zoals die tegen malaria en tuberculose (nog te ontwikkelen).
Senegal
Ons land sluit zich aan bij dit initiatief en het streven naar meer autonomie. België identificeerde drie landen als 'prioritair' voor de productie van vaccins: Zuid-Afrika, Senegal en Rwanda. Zuid-Afrika kreeg een financieel partnerschap van BIO, Belgian Investment Company for Developing Countries. Rwanda, dat al ver staat (maar nog geen productieketen heeft), zal hulp krijgen bij het empowermentproces.
Senegal tot slot, het enige land dat een vaccin tegen gele koorts produceert in het Pasteur Instituut in Dakar, werd geselecteerd voor de productie van het covid-vaccin. Verschillende partnerschappen werden op poten gezet. Zo tekende een Waals bedrijf, Univercells, een akkoord met het Pasteur Instituut in Dakar voor begeleiding bij het implementeren van een productieketen voor vaccins.
Senegal hoopt covid-19-vaccins te produceren vanaf 2022. "Het is een zeer ambitieus doel", zegt Vincent Tihon, "maar ze mobiliseerden de Europese Bank waarvan ze 5 miljoen euro ontvingen, Duitsland dat 20 miljoen euro gaf en Frankrijk 1,8 miljoen. In totaal zijn ze op zoek naar 200 miljoen dollar. Ik denk dat er zowel politieke als financiële mobilisatie is om dit project te doen slagen en ik denk dat het heel snel zal gaan."
Internationaal label
De versterking van de lokale regelgevende instantie is een ander belangrijk punt waarop Enabel zich de komende maanden zal concentreren, zowel in Rwanda als in Senegal. "Er is duidelijk een gebrek aan kwaliteitscontrole van geneesmiddelen of lokaal geproduceerde producten omdat er momenteel geen geaccrediteerde instantie is die nieuwe geneesmiddelen kan registreren", zegt de Tihon. "Het doel van Enabel is dan ook om de samenwerking te bevorderen met Sciensano en het Federaal Geneesmiddelenagentschap en de opkomende geneesmiddelenagentschappen in Rwanda en Senegal. We hopen dat die vrij snel het niveau bereiken om door de WHO te worden erkend en dat ze een internatio- naal kwaliteitslabel krijgen.".
Derde verwoestende golf in Afrika
Hoewel Afrika niet het meest door covid-19 getroffen continent is, was er in mei een verwoestende derde golf. "Er is nog veel onbekend over dit virus", zegt Vincent Tihon. "Er wordt aangenomen dat de eerste covid-19-golf Afrikaanse landen minder hard trof omdat er mogelijk kruisimmuniteit was met andere lokale coronavirussen, en ook omdat Afrika een jongere bevolking heeft. Maar de Deltavariant lijkt destructiever. De derde golf was serieuzer dan de vorige. En hoewel Afrikaanse landen wereldwijd niet als prioriteitslanden beschouwd worden, zijn het misschien wel de landen die het meest gemotiveerd zijn om op regionale of continentale schaal bij te dragen aan de productie van vaccins en geneesmiddelen. Want het idee is niet om te produceren waar de meeste behoefte is, maar om te kijken welk land het meest klaar is om een vaccin te produceren om Afrika meer autonoom te maken."