Groeiende prevalentie baart zorgen
De body mass index, de middelomtrek en een bloedonderzoek geven een indicatie van de gezondheidsrisico's die als gevolg van overgewicht of obesitas kunnen optreden. Het probleem treft zo goed als de hele wereld.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) definieert obesitas als een abnormale of overmatige ophoping van lichaamsvet die schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Obesitas is een gevolg van een onevenwichtigheid tussen de calorieaanvoer en het energieverbruik.
Metingen
De body mass index (BMI) is de verhouding van het gewicht uitgedrukt in kg over de lengte in meter in het kwadraat. Bij gezonde mensen ligt de BMI normaal tussen 18,5 en 25 kg/m2. Overgewicht wordt gedefinieerd als een BMI > 25 kg/m2, obesitas als een BMI > 30 kg/m2 en morbide obesitas als een BMI > 40 kg/m2. Bij jongeren hangen de normaalwaarden af van de leeftijd.
De BMI is zeer praktisch, maar volstaat niet en daarom zijn aanvullende metingen vereist om de gezondheidsrisico's te evalueren. De BMI zegt immers niets over de distributie tussen het vetweefsel, het spierweefsel en de botmassa, wat belangrijk kan zijn bij zeer gespierde mensen zoals atleten.
Een overmaat aan vetweefsel kan twee vormen aannemen. Androïde obesitas wordt gedefinieerd als ophoping van vet in de buik en gynoïde obesitas wordt gedefinieerd als ophoping van vet in de heupen, de dijen en het onderhuidse weefsel.
Te veel abdominaal vet kan worden opgespoord door meting van de middelomtrek. Vooral abdominale adipositas is schadelijk voor de gezondheid. Tot slot is een bloedonderzoek wenselijk om het risico te evalueren.
De helft van de volwassenen
Obesitas treft niet meer alleen de "rijke" landen, maar komt nu voor in de hele wereld, ook in de ontwikkelingslanden. Het aantal zwaarlijvige mensen is sinds 1975 verdrievoudigd. Naar schatting weegt wereldwijd 39% van de volwassenen te veel en is 13% zwaarlijvig. Jaarlijks sterven minstens 2,8 miljoen mensen als gevolg van complicaties van obesitas en daarmee zijn overgewicht en obesitas volgens de WGO de op vier na belangrijkste doodsoorzaak.
Volgens een peiling over de gezondheid aan de hand van een interview die in 2018 in België werd uitgevoerd (Health Interview Survey), vertoont 49% van de 18-plussers overgewicht (obesitas in 16% van de gevallen) en volgens een peiling over de gezondheid aan de hand van metingen (Health Examination Survey) is dat 55% (22% obesitas). Bij adolescenten is dat 15,5% bij jongens en 14,5% bij meisjes. De prevalentie van overgewicht/obesitas is hoger bij mensen met een laag opleidingsniveau.