Google is geen apotheker!
'Internet informeert u? Uw apotheker geeft u advies!' Met die nieuwe campagne wil de Franstalige apothekerskoepel AUP de bevolking sensibiliseren voor een correct en pertinent gebruik van het internet bij het opzoeken van gezondheidsinformatie.
Zowat één op de tien patiënten met een chronische aandoening zoals hypertensie zou zijn behandeling bij het begin van de pandemie stopgezet hebben, waardoor hun risico op een hartaanval of een beroerte verdrievoudigd is. En dat is maar één van de talrijke gevolgen van deze gezondheidscrisis en de lockdown. De Wereldgezondheidsorganisatie wijst al van bij het begin op de gevaren van fake news en helpt de bevolking om zich niet te laten overspoelen door de zogenaamde infodemie (zie ook blz. 10-11).
De Franstalige apothekerskoepel lanceert in diezelfde context vanaf 8 februari een campagne met als slogan 'Internet vous informe? Votre pharmacien vous conseille!'.
Wij staan paraat
"Tijdens de lockdown zaten mensen thuis, achter de computer. Het is veel gemakkelijker om op Google een antwoord te zoeken dan een zorgprofessional aan te spreken. Patiënten zetten hun behandeling stop en mensen waren bang om naar de dokter of het ziekenhuis te gaan. Internet werd het middel bij uitstek om informatie op te zoeken, en om medicatie aan te kopen. Daarom willen we nogmaals benadrukken dat de apotheker een betrouwbare informatiebron blijft, die het kaf van het koren kan scheiden", zegt AUP-voorzitter Nicolas Echement.
Het idee ontstond uiteraard al vóór er sprake was van covid-19. "Het gebeurt zo vaak in de apotheek: iemand vertelt dat hij op het internet heeft gelezen dat een welbepaalde behandeling dé oplossing is voor zijn probleem. Internet is een beetje zoals 'de buurvrouw die alles weet'. Voor de apotheker is het dan niet altijd evident om de patiënt uit te leggen dat hij het verkeerd voorheeft. We willen onze patiënten waarschuwen, net als andere campagnes dat in het verleden al deden ('Google n'est pas médecin' van de Franstalige huisartsenvereniging SSMG, 'Geneesmiddelen via internet? Surf niet met uw gezondheid!' van het Fagg), en erop wijzen dat de apotheker paraat staat met correcte en pertinente informatie, beter dan wat het internet kan bieden. Dat is nu eenmaal ons beroep."
"We willen ook benadrukken dat we tijdens de lockdown open zijn gebleven en dat we altijd bereid zijn om vragen van patiënten te beantwoorden, ook in moeilijkere omstandigheden. We kennen onze patiënten immers goed."
Sociale netwerken
Vanaf 8 februari gaat de campagne van start, met twee verschillende affiches voor de officina's, een patiëntenbrochure en posts op de sociale media. De AUP lanceert voor het eerst zo'n grootschalige campagne naar het brede publiek. "Het is onze bedoeling om de relatie tussen apotheker en patiënt te onderhouden. De campagne duurt een maand, maar het thema blijft uiteraard het hele jaar door een aandachtspunt", stelt Nicolas Echement.
aup-net.be
Bemoedigend teken
Uit de interuniversitaire peiling (UGent, UCLouvain en ULB), uitgevoerd tussen 6 en 10 januari bij zo'n 16.000 mensen, blijkt dat bijna acht op de tien (77%) bereid zijn om zich te laten vaccineren (60% helemaal akkoord, 17% eerder akkoord) en dat één op de tien tegen vaccinatie gekant is. De motivatie is tussen eind december en januari toegenomen (voor kerst was 56% bereid om zich te laten inenten), wat door de onderzoekers als een zeer bemoedigend teken wordt beschouwd.
De infodemie maakt slachtoffers
Hoe informeren mensen zich over het coronavirus en wat is de impact van hun zoektocht naar informatie op hun mentale gezondheid, hun geloof in complottheorieën en de mate waarin ze de maatregelen opvolgen? Communicatie-expert Grégoire Lits (UCLouvain) verdiept zich in het nieuwe concept van 'infodemische kwetsbaarheid' ontwikkeld door onderzoekers van Oxford. Bedoeling is om de meest risicovolle individuen op te sporen, want die zijn het vaakst geneigd om de vaccinatie te weigeren.
Volgens zijn onderzoek zijn mensen die geen vertrouwen hebben in de traditionele media en die zich weinig of zelfs helemaal niet informeren het meest onderhevig aan de infodemie. "Het gaat om zo'n 16% van de bevolking. Ze hechten vaker geloof aan complottheorieën en staan weigerachtiger tegenover vaccinatie. Ook volgen ze de beschermingsmaatregelen minder op. Mensen daarentegen die zich wel voldoende informeren (ongeveer 53%) en die de media vertrouwen, stellen weinig problemen, ook al vinden we in die groep de meeste vaccintwijfelaars - ze zijn dus niet gekant tegen, maar evenmin pro vaccinatie."
Welke communicatiestrategieën zijn hier aangewezen? De strategie moet aangepast zijn aan de doelgroep, vindt Grégoire Lits. "We merken dat zij die de traditionele media helemaal niet volgen, zich ook niet informeren via de sociale media, maar eerder door met hun omgeving te praten."
Ander gevaar: door de constante berichtgeving over het virus in de traditionele media, dreigen overtuigde aanhangers af te haken, zaken in vraag te stellen en op internet naar foute informatie te gaan zoeken. Efficiënter zou zijn om de communicatie te focussen op de tussenliggende groepen: de mensen die zich voldoende informeren maar geen vertrouwen hebben in de traditionele media, en zij die zich niet informeren maar wel vertrouwen hebben.
Uit het onderzoek blijkt ten slotte dat we qua informatiebron in eerste instantie vertrouwen hebben in zorgprofessionals, gevolgd door onze naaste omgeving. Verder speelt de directe omgeving (arts, familie, vrienden) een essentiële rol om vaccinatie te bespreken met de twijfelaars.