Als muzikanten schrijvers worden

In 'Grondtonen. Als muzikanten schrijvers worden'selecteert Francis Mus beschouwingen over muzikanten allerlei die met succes stappen zetten op het literaire domein. De redenen voor die al dan niet definitieve overstap zijn velerlei. Van Adamo tot Zappa komen 30 artiesten aan bod. Wij zoomen even in op de schrijfsels van Patti Smith, Nick Cave en wijlen Leonard Cohen.

5 mei 2020

Het boek bevat onder andere inzichten over Serge Gainsbourg en Ry Cooder van wie we hier eerder al biografieën bespraken. Aan vele artiesten zou je aparte boeken kunnen wijden, louter en alleen over hun literaire uitstappen. David Byrne, Wannes Van de Velde ontbreken jammer genoeg. Verrassend is de poëzie van zowel de vermoorde rapper Tupac Shakur als Rammstein-frontman Till Lindeman. Een recent voorbeeld vormt de fantastische Kate Tempest die evenzeer als schrijfster dan als muzikante bekendstaat. Zoals bij Frank Zappa bestaat er bij haar nog amper een onderscheid tussen literatuur en muziek.

Leonard Cohen

In een artikel over Bob Dylan als winnaar van de Nobelprijs literatuur prezen we ooit Nick Cave en Leonard Cohen als would-be laureaten, als je dan toch schrijvende muzikanten wil bekronen. Daar mag u Patti Smith aan toevoegen. Allen kregen ze een plaatsje tussen de 30 weerhouden muzikanten in Grondtonen.

Bij Leonard Cohen was het onder het motto 'Als schrijvers muzikanten worden' andersom, dus: eerst schrijver, gestart met voornamelijk gedichten. Na zijn tweede en laatste roman Beautiful Losers koos hij helemaal voor het muzikale pad. Hij noemt zichzelf evenwel erg schatplichtig aan Lorca van wie hij een pak teksten in songs omzette.

Nick Cave

Nick Cave coverde Avalanche van Cohen. Net als Cohen springt ook hij kwistig om met Bijbelse referenties. Zo komen we in Grondtonen te weten hoe de Australische filosoof Roland Boer twee periodes onderscheidt in Cave's songs. Een Oud-Testamentaire tijdens zijn The Birthday Party periode waarin hij God vervloekt en een Nieuw-Testamentaire met zijn Bad Seeds waarin hij Christus omarmt, wat tot ingetogen ballads leidt. In 1988 verschijnt Cave's eerste boek King Ink, dat eerder geschreven teksten en gedichten bevat maar ook een toneelstuk in vijf bedrijven, Salomé, waarin Cave een stuk verder gaat dan bijvoorbeeld Oscar Wilde. Die scabreuze tint die ook nadrukkelijk aanwezig is in Cave's latere romans deelt hij ook al met Cohen. Neem eens een kijkje op theredhandfiles.com waarin Cave met literaire hoogstandjes antwoordt op vragen van zijn fans. In nummer 66 spreekt hij over zijn roeping als artiest. Muziek en tekst groeien bij hem al maar dichter naar elkaar. Dat wordt radicaal doorgetrokken in zijn recentste plaat Ghosteen.

Patti Smith

Afsluiten doen we met Patti Smith, ook binnen dit selecte gezelschap een buitenbeentje. De samensteller van Grondtonen wou geen autobiografieën opnemen in dit fraaie overzicht. Wat Patti Smith als memoires bij elkaar schreef in prachtboeken als Just Kids en M Train overstijgt echter mijlenver de typische autobiografie.

In Just Kids vertelt ze over haar relatie met Robert Mapplethorpe. Dit complexe literaire meesterwerk kreeg talloze bekroningen. Liefhebbers van muziek, literatuur en fotografie raden we aan de magnifieke 'illustrated edition' van het boek aan te schaffen. Over het jaar 2016 schreef ze The Year of the Monkey, waarin ze onder andere verhaalt over bezoeken aan stervende vrienden in ziekenhuizen. Eerder selecteerde ze voor uitgeverij Penguin gedichten van William Blake of organiseerde ze avonden volledig gewijd aan Arthur Rimbaud.

Tijdens concerten neemt ze soms de tijd om poëzie voor te dragen. In 2016 was ze top of the bill op Jazz Middelheim met het programma An evening of words and music. In Grondtonen wordt duidelijk dat Patti Smith 'zich blijft heruitvinden omdat ze trouw blijft aan haar ideaal, zowel als gevierde rockster, als huismoeder met pensioen of als weduwe in New York, namelijk leven voor de kunst'.