Als apotheker failliet verklaard, wat nu?
Sinds een kleine twee jaar kunnen vrije beroepers net als 'andere' ondernemers failliet worden verklaard. Maar wanneer kan dat precies gebeuren? En wat zijn de gevolgen van zo'n faillissement?
Vrije beroepers (zoals apothekers, artsen, advocaten,...) kunnen sinds 1 mei 2018 failliet worden verklaard. De eerste faillissementen van apothekers zijn trouwens al een feit - zo waren er in 2018 bijvoorbeeld al 13 faillissementen. Maar wat houdt zo'n faillissement precies in en waar moet een collega die failliet wordt verklaard allemaal rekening mee houden?
Wat zijn de voorwaarden?
Om failliet te kunnen worden verklaard is vereist dat uw collega op een duurzame wijze heeft opgehouden te betalen. Bovendien moet zijn krediet geschokt zijn. Het feit dat enkele schulden onbetaald blijven, volstaat niet altijd om te oordelen dat men op duurzame wijze heeft opgehouden te betalen. Het gebrek aan liquiditeit moet ook van blijvende aard zijn en niet louter tijdelijk.
Als aan die voorwaarden voldaan is kan uw collega zelf 'de boeken neerleggen'. Het kan ook gebeuren dat één van zijn schuldeisers of het openbaar ministerie zijn faillissement uitlokt en vraagt aan de rechtbank om hem failliet te verklaren. Het is uiteindelijk de rechtbank die beslist of aan de voorwaarden om het faillissement uit te spreken voldaan is.
Er wordt een curator aangesteld
Als de rechtbank het faillissement uitspreekt, dan wordt er een curator aangesteld. Dat is een advocaat die op de lijst van curatoren is opgenomen. Naast de eigenlijke curator zal de rechtbank ook een medecurator moeten aanstellen die apotheker is. Dat gebeurt aan de hand van een lijst die wordt opgesteld door de Nationale Raad. Deze medecurator verzekert de naleving van de technische en deontologische aspecten die gelinkt zijn aan het beroep (zo bv. de naleving van het beroepsgeheim). Bovendien adviseert hij de curator, onder andere wat betreft de opportuniteit om de activiteit van de apotheek verder te zetten.
De curator neemt het beheer van de failliete boedel waar, waarvan hij de vereffening moet regelen. Zo beslist hij bv. of de apotheek tijdelijk zal worden verder gezet dan wel dadelijk wordt verkocht, neemt hij een standpunt in over lopende contracten (zoals bv. de huur van het pand waarin de apotheek is gevestigd, contracten met personeel, enz.). De curator zorgt ook voor de tegeldemaking van het actief, de aanzuivering van het passief en de verdeling van het eventuele saldo tussen de schuldeisers.
Goederen worden verkocht
De curator zal de goederen waarvan uw collega eigenaar is uiteindelijk verkopen om diens schulden te betalen. Uw collega riskeert dus al zijn bezittingen kwijt te raken. Is uw collega gehuwd onder een stelsel van scheiding van goederen, dan blijven de goederen van diens echtgenote wel buiten schot. Als uw collega een verklaring van onbeslagbaarheid van de gezinswoning aflegde bij de notaris dan kan hij ook deze woning tegen zijn schuldeisers beschermen.
Als de apotheek werd uitgebaat via een vennootschap en die failliet wordt verklaard, dan kunnen de schuldeisers van die vennootschap niet altijd zo maar aan het privé-vermogen van uw collega. Een uitzondering op die regel geldt bv. als uw collega zich borg zou hebben gesteld voor de schulden van de vennootschap of als uw collega als zaakvoerder of bestuurder van de vennootschap een bestuurdersaansprakelijkheid zou hebben opgelopen.
Een doorstart maken?
Hoewel uw collega door een faillissement riskeert alles kwijt te zijn, laat de faillissementswet hem of haar toe om vervolgens een doorstart te maken. De inkomsten die uw collega haalt na het faillissement komen aan hem toe en gaan dus niet naar zijn schuldeisers, ook al volstaan de goederen van uw collega niet om al diens schulden aan te zuiveren. Uw collega kan dus wat men noemt genieten van een 'fresh start'. Een uitzondering geldt voor de goederen die uw collega als gefailleerde tijdens het faillissement verkrijgt op grond van een oorzaak die aan het faillissement voorafgaat.
Deze kwijtschelding wordt echter niet automatisch verleend. Uw collega moet die vragen aan de rechtbank. Dat moet ten laatste gebeuren binnen de drie maanden na de bekendmaking van het faillissementsvonnis. De rechtbank kan de gevraagde kwijtschelding weigeren als uw gefailleerde collega kennelijk grove fouten heeft begaan die bijgedragen hebben tot het faillissement.
Er zijn andere opties
Als een collega financiële problemen heeft, hoeft die overigens niet noodzakelijk failliet te worden verklaard. Hij/zij zou ook kunnen opteren voor minder verregaande maatregelen. Zo zou uw collega bv. kunnen denken aan het vragen van een gerechtelijke reorganisatie, zou hij aan de voorzitter van de rechtbank kunnen vragen om een ondernemingsbemiddelaar aan te stellen en diens meer.
Komt u zelf in zo'n situatie terecht dan is het aangewezen het advies in te winnen van een gespecialiseerd advocaat om na te gaan over welke mogelijkheden u beschikt om een oplossing te vinden.
De auteur is advocaat (www.ra-advocaten.be).
Maak duidelijke afspraken over voorkooprecht huurpand
Als u het onroerend goed waarin u uw apotheek uitbaat, huurt, kan het wel eens gebeuren dat de verhuurder dat in de loop van de huurovereenkomst te koop stelt. Afhankelijk van de gevraagde prijs bent u misschien wel geïnteresseerd om het aan te kopen. U moet dan natuurlijk wel weten dat het pand te koop staat en hoeveel er voor geboden wordt.
Wettelijk gezien is de verkoper niet verplicht om u voorafgaandelijk aan deze verkoop op de hoogte te brengen. U hebt in principe ook geen voorkooprecht. In het huurcontract dat u met uw verhuurder afsloot kunt u wel andere afspraken maken. U kunt daar overeenkomen dat de verhuurder u wel een voorkooprecht geeft. Staat zo'n bepaling niet in het oorspronkelijk huurcontract dan kunt u, als de verhuurder het daarmee eens is, dat ook nog opnemen in een addendum aan het huurcontract. Zeker met de huidige leegstand van handelspanden kan een onderhandeling om zo'n bepaling op te nemen wel eens succes hebben.
Komt u een voorkooprecht overeen dan is het belangrijk dat duidelijk te formuleren. Geef aan hoe en wanneer de verhuurder u moet verwittigen over de voorwaarden en de prijs waarvoor het pand verkocht zal worden. Bepaal meteen dat het voorkooprecht zowel bij een verkoop uit de hand als bij een openbare verkoop geldt. Spreek ook af dat u als huurder dan het recht hebt om binnen een bepaalde periode zelf het pand aan deze voorwaarden te kopen. Verduidelijk daarbij hoelang u daarvoor de tijd krijgt en hoe u het voorkooprecht kunt uitoefenen. Het is aangewezen ook een schadevergoeding overeen te komen voor het geval de verkoper het voorkooprecht niet naleeft.