Hypertensie

Een grootschalige studie met een lange follow-up bevestigt dat de avond het beste tijdstip is voor het innemen van geneesmiddelen tegen hypertensie, en niet de ochtend. Dat blijkt uit cardiovasculaire eindpunten.

24 november 2019

Een hele reeks studies had al in die richting gewezen: het 's avonds innemen van medicatie tegen hoge bloeddruk brengt de beste cardiovasculaire prognose tot stand. Maar veel van dat onderzoek was niet rechtstreeks gericht op een vergelijking met de ochtend. De enige studie die dat tot nog toe wel was, kon het superieure effect van een avondlijke inname bevestigen. Een nieuwe studie wou het natrekken in de eerste lijn.

Veertig Spaanse huisartsenpraktijken namen deel met een totale populatie van 19.000 patiënten (10.500 mannen en 8.500 vrouwen) met een gemiddelde leeftijd van 60 jaar. De helft nam zijn (enkelvoudige of gecombineerde) behandeling rond bedtijd, de andere helft bij het ontwaken. De patiënten werden langdurig gevolgd, met een mediaan van zes jaar.

Iets meer dan 1.700 patiënten ontwikkelden één van de cardiovasculaire incidenten die waren opgenomen in het samengestelde eindpunt: overlijden door een cardiovasculaire oorzaak, hartinfarct, cardiovasculaire revascularisatie, hartfalen of beroerte. Patiënten die hun medicatie 's avonds nemen hebben ten opzichte van de ochtendlijke gebruikers een significant lager risico om het samengestelde cardiovasculaire eindpunt te bereiken. Ook voor ieder van de componenten afzonderlijk is het risico significant lager. Het werd nagenoeg tot de helft gereduceerd.

Forse impact

Dit resultaat vloeit rechtstreeks voort uit de forsere impact van de avondlijke medicatie. De gemiddelde bloeddrukwaarden overdag verschillen niet, maar de bloeddrukwaarden tijdens de slaap liggen significant lager in de groep die de medicatie 's avonds nam. Ook de gemiddelde SBD gemeten over een tijdspanne van 48 uur is lager. De inname 's avonds brengt een significant grotere procentuele daling van de SBD teweeg. In samenhang daarmee is er in die groep een significant lager vóórkomen van non-dipping (of afwezigheid van de bloeddrukafname die bij gezonde personen tijdens de slaap plaatsvindt).

Tegen het einde van de studie namen de avondlijke gebruikers iets minder geneesmiddelen tegen hypertensie, zonder ongewenste effecten. Een progressieve afname van de gemiddelde SBD tijdens de slaap is de krachtigste voorspeller van een gunstige cardiovasculaire prognose. De voorspellende waarde is hoger dan die van een reeks risicofactoren - hoge leeftijd, mannelijk geslacht, verstoord lipidenprofiel, roken, diabetes en chronisch nierfalen.

Verder hebben patiënten die hun medicatie 's avonds nemen op termijn een betere nierfunctie, een gezonder lipidenprofiel, met een lagere LDL-cholesterol en een hogere HDL-cholesterol. De avondlijke inname blijkt minstens even veilig als de ochtendlijke.

RAAS

Als verklaring wijst men erop dat de activiteit van het renine-angiotensine-aldosteron-systeem (RAAS) het hoogst is tijdens de nacht. Daardoor kunnen de geneesmiddelen meer verschil maken. Het preferentieel optreden van infarct op de vroege ochtend wordt o.a. toegeschreven aan een bloeddrukstijging rond dat tijdstip. Bij patiënten die anti-hypertensieve medicatie bij het ontwaken innemen, is de medicatie mogelijk nog niet actief als de bloeddrukwaarden stijgen.