Chronisch traumatisch hersenlijden gevonden bij niet-sporters
Neurowetenschapper Jolien Gooijers vroeg in de lente op het Brucosport-symposium of iedereen die dacht dat men van koppen bij het voetbal hersenschade krijgt, recht zou willen staan. De toehoorders veerden als één man van hun stoel.
Globaal hebben ze het juist, hoewel de realiteit waarschijnlijk wel wat meer genuanceerd is. Chronisch traumatisch hersenlijden (chronic traumatic encephalopathy, CTE) werd oorspronkelijk beschreven bij boksers, maar in de jongste decennia is men gaan beseffen dat ook andere contactsporters een verhoogde prevalentie kennen.
De oorzakelijke rol van koppen wordt door sommige onderzoeken geclaimd, door anderen ontkend. Er zijn immers wel meer incidenten die in aanmerking kunnen komen als uitlokkende factor, zoals een tik tegen het hoofd bij contact met een andere speler.
Vanuit anatomopathologisch standpunt valt vooral één soort letsels op bij chronisch traumatisch hersenlijden: neerslagen van tau-proteïne in de diepte van de sulci. Als symptomen beschrijft men cognitieve deficits zoals concentratiestoornissen en verwardheid, gedragsstoornissen (soms met agressiviteit) en depressie. De ziekte kan meer dan tien jaar na het stopzetten van de sportactiviteit optreden. Ze is evolutief, ook in de afwezigheid van verder trauma, en kan uitmonden in dementie. Niet alle personen met letsels krijgen symptomen.
Vooral bij voetbal
Veel onderzoek was tot nu toe gefocust op contactsporters, maar onderzoekers zijn ook eens gaan kijken bij niet-sporters. Uit de weefselbank van de Mayo Clinic in Rochester haalden ze de hersenen van personen bij wie ze uit documenten konden afleiden dat het contactsporters waren. Ze vergeleken die met de hersenen van 400 niet-sporters.
De publicatie in Brain Pathology meldt dat 9% van de contactsporters letsels van chronisch traumatisch hersenlijden vertoonde. Het hoogste risico bestond bij voetbalspelers: tien van de 15 personen die op school voetbalden of professioneel voetbal speelden, hadden CTE-letsels of een definitieve diagnose. Let wel: het gaat hier om Amerikaans voetbal, dat veel traumatischer is dan het gewone voetbal.
Opmerkelijk was dat toch ook 3% van de niet-sporters CTE-letsels vertoonden. Experts die niet aan de studie deelnamen, zetten aan tot een voorzichtige interpretatie: deze letsels waren zeer licht en daardoor niet vergelijkbaar bij wat men bij de contactsporters vond. Mensen met CTE-letsels hadden niet vaker een diagnose van hersenschudding gehad dan mensen met intacte hersenen, wat compatibel is met het idee dat CTE tot stand zou komen door multipele, lichtere traumata.
Science - doi:10.1126/science.aay6031.