Preventie: het Finse voorbeeld
Finland voerde de voorbije jaren een aantal nationale preventiecampagnes waar ook de apothekers actief bij betrokken werden. En dat heeft zijn vruchten afgeworpen: op termijn daalde het aantal bezoeken aan de spoed voor astmagerelateerde klachten bijvoorbeeld met liefst 46%.
Dat apothekers een belangrijke rol kunnen en moeten spelen in de preventie en controle van niet-overdraagbare aandoeningen, staat buiten kijf en zit ook vervat in het meerjarenkader. Aan succesvolle voorbeelden daarvan ontbreekt het in het buitenland alvast niet. Op het afgelopen jaarcongres van de European Pharmaceutical Students' Association (EPSA) in Sofia stelde apotheker Jan De Belie, Professional Affairs Advisor bij de Pharmaceutical Group of the European Union (PGEU), onder meer het Finse programma voor de controle van astma voor.
"In de jaren '90 kwam men in Finland tot het besef dat er sprake was van een grote onderdiagnose van astma. Vele patiënten hadden bovendien ernstige of ongecontroleerde symptomen met een zware kost voor de gezondheidszorg tot gevolg." De Finse overheid heeft dan samen met de Finse Lung Health Association (Filha) de koe bij de horens gevat en een nationaal programma uitgewerkt. "De focus daarvan lag op de eerste lijn: artsen, apothekers en verpleegkundigen kregen de nodige opleiding tot zogenaamde 'Local Asthma Champions' die de patiënten moesten coachen inzake levensstijl, medicatiemanagement, opvolging van herhaalvoorschriften, en zo meer." Meer dan 94% van de apotheken had na verloop van tijd een apotheker in dienst die een dergelijke opleiding had genoten. "Een belangrijke meerwaarde van het Finse programma is de geïntegreerde aanpak op lokaal niveau, met naast de belangrijke rol voor de apothekers, eveneens een duidelijke netwerkstructuur naar de longspecialisten, een aspect dat in andere landen wel eens over het hoofd wordt gezien."
In combinatie met specifieke sensibiliseringscampagnes naar de patiënten zelf, leverde het programma uitstekende resultaten op. Tussen 1994 en 2015 evolueerde het aantal diagnoses van astma van 135.000 naar 256.000 patiënten. Bij aanvang had één op de vijf patiënten te kampen met ernstige of ongecontroleerde symptomen - dat daalde naar 2,5%. En de kostprijs voor de gezondheidszorg ging van 330 miljoen naar 191 miljoen per jaar.
Jan De Belie: "Het Finse programma is zeker een na te volgen voorbeeld van een geïntegreerde aanpak voor de volledige eerste lijn, met de focus op samenwerking en goede communicatie, en waarin de patiënt centraal staat."