E-health geeft een zetje

Het Vidis-project van het Riziv stelt e-health ten dienste van de therapietrouw. Bedoeling is om een algemeen beeld te bieden van het medicatieschema van de patiënt zowel voor hemzelf als voor alle zorgverleners.

Martine Versonne - 29 november 2018

Een behandeling volgen precies zoals ze is voorgeschreven, is een dagelijkse uitdaging. Het Vidis-project (Virtual Integrated Drug Information System) heeft tot doel patiënten en zorgverleners bij deze taak te helpen. Het wordt gecoördineerd door het Riziv en maakt deel uit van het eHealth-plan. Op termijn moeten de e-health-toepassingen het mogelijk maken om het continue gebruik van de gegevens door alle gebruikers te optimaliseren.

"Het delen van informatie over de medicamenteuze behandeling van de patiënt is essentieel voor de therapietrouw van de patiënt en de follow-up door de zorgverleners die betrokken zijn bij de behandeling," verklaarde Yoeriska Antonissen (Riziv) tijdens het Belgian Brain Congress (Luik, 19 oktober)1.

Het doel van Vidis? Informatie beschikbaar maken over de medicamenteuze behandeling van een patiënt, beschikbaar in de verschillende bestaande systemen voor gegevensuitwisseling, voor zorgverleners (via hun software) en voor de patiënt (bijv. via de Personal Health Viewer). Concreet gaat het over het gedeeld multidisciplinair medicatieschema (kluizen), de elektronische voorschriften (RECIP-e), het gedeelde farmaceutische dossier (GFD), de terugbetalingsmachtigingen (MyCareNet) en het 'Journaal' (de dagboeknotities) dat de verschillende belanghebbenden in staat stelt om onderling te communiceren.

Virtueel leven

Uiteindelijk is het de bedoeling dat al deze gegevens virtueel worden geconsolideerd en voorgesteld in een globaal overzicht. Op deze manier kunnen de patiënt en alle zorgverleners één enkel medicatiedossier bekijken, zonder elk systeem één voor één te hoeven openen.

"De hoeksteen van dit medicatiedossier is het gedeelde multidisciplinaire medicatieschema, "vervolgt ze. "Op termijn zal het raadplegen van het medicatiedossier ook toelaten om bijvoorbeeld de elektronische voorschriften die nog moeten worden uitgevoerd te raadplegen of de terugbetalingsmachtigingen en de aantekeningen in het journaal. Per medicijnlijn biedt het 'medicatieschema' ook informatie over de afleveringsstatus van het geneesmiddel (welke vorm/verpakking werd er precies afgeleverd?...). In een latere fase zal het ook mogelijk zijn om de historiek van de behandeling te raadplegen."

Daarnaast heeft het Vidis-project nog andere doelstellingen. Een daarvan is het multidisciplinaire beheer van het gedeelde medicatieschema en de verbetering van de transparantie in verband met aanpassingen van de medicamenteuze behandeling van de patiënt voor de zorgverleners en door de patiënt zelf, en ze vervolgt: "Aanpassingen aan het medicatieschema zullen worden gedaan volgens een logisch proces en de argumenten voor de wijziging zullen worden gedeeld. Voor dit doel ondergaan de bestaande gegevensuitwisselingssystemen een aantal wijzigingen waardoor ze aan de basis compatibel worden en beter op elkaar afgestemd (bijvoorbeeld in het medicatieschema en het elektronische voorschrift zal het geneesmiddel worden uitgedrukt als behandeling m.a.w. met precisering van de posologie en de duur van de behandeling en niet langer als 1 verpakking of 1 doos van X tabletten) om de interoperabiliteit tussen systemen te verbeteren."

Om deze integratie te realiseren, voorziet het Vidis-project regels en richtlijnen voor softwareleveranciers en -gebruikers, waarbij de optimalisering van de gegevenskwaliteit voorop staat.

Op weg

"Het Vidis-project is geen grote droom die misschien ooit werkelijkheid zal worden", zegt Lieven Zwaenepoel, ondervoorzitter van de APB. "Nee, er wordt volop aan gewerkt. Het elektronisch voorschrift is net nogmaals uitgesteld, de timing is niet vastgelegd, maar we weten waar we naartoe willen. Om daar te komen, moet je de eerste stappen zetten en dan wachten tot aan de noodzakelijke voorwaarden is voldaan. Een van de beperkende factoren zijn de prestaties van het e-Health-systeem..."

De Vidis-werkgroep bestaat sinds 2015 en momenteel zijn de eerste toepassing al functioneel, zoals de kluizen en Recip-e: "We hebben ook al een aantal beslissingen genomen in verband met conventies tussen de systemen. De Authentieke Bron Geneesmiddelen (SAM)2 is ook in uitvoering: deze referentie-databank voor geneesmiddelen wordt beheerd door het Riziv en gevoed door BCFI, Riziv, FAGG, e-Health en APB (voor magistrale bereidingen, medische hulpmiddelen en voedingsmiddelen). De wettelijke basis voor het gebruik van deze databank door alle actoren werd medio oktober goedgekeurd en er zal een KB volgen om het gebruik ervan te verplichten om de interoperabiliteit tussen alle actoren te vergroten."

Een andere toepassing waaraan wordt gewerkt betreft de onbeschikbaarheid van geneesmiddelen zoals opgenomen in de database beheerd door het FAGG.

Tekenen van succes

Vidis streeft een algemeen doel na: de kwaliteit van de zorg en de levenskwaliteit van patiënten, dankzij geïntegreerde zorg. In deze context is gegevensuitwisseling een noodzakelijk element. "Reden waarom we de mensen al lange tijd sensibiliseren om hun toestemming te geven: al 7.000.000 Belgen hebben dat gedaan", vertelt hij enthousiast. "Dat is niet slecht! En wat het GFD betreft, is reeds meer dan 98 procent aangesloten, dat is enorm! Het heeft tijd gekost, maar we zijn er bijna."

"Het GFD is een tool voor het delen van gegevens tussen apothekers onderling, binnen één discipline dus, ontwikkeld door en voor apothekers, gefinancierd door APB en Ophaco om de farmaceutische zorg te ondersteunen. Natuurlijk kan elke apotheker gegevens uit het GFD delen, zoals het medicatieschema. Toekomstige ontwikkelingen zijn moeilijk te voorspellen, maar zonder dat de uitwisseling in twee richtingen gebeurt en zonder (co)financiering zullen dat er weinig of geen zijn."

"E-health roept heel wat frustraties op, maar er is ook veel vooruitgang!", zegt Lieven Zwaenepoel. "Als ik kijk waar we vijf jaar geleden stonden, was er alleen de verzekerbaarheid die kon worden nagegaan via MyCareNet dat algemeen aanwezig was in de apotheken. Tegenwoordig is het elektronisch voorschrift wijdverbreid, MyCareNet heeft zich uitgebreid tot de meeste gezondheidsberoepen in de eerste lijn, het medicatieschema wordt geleidelijk aan ingevoerd via de 3 kluizen, 'het journaal' bestaat reeds in het Réseau Santé Wallon, enz."

Te volgen pistes

"In deze context," voegt Alain Chaspierre, voorzitter van de APB, eraan toe, "kunnen apothekers toegevoegde waarde bieden, bijvoorbeeld door signalen door te geven die zij opvangen over de therapietrouw. Dit is interessant, zowel voor de gezondheid van de patiënt als als aanwijzing voor andere gezondheidswerkers, om een teveel aan voorschriften of onderzoeken te vermijden, in het geval de therapietrouw gebrekkig is. Dit zou een piste voor de toekomst kunnen zijn."

De rol van de apotheker in Vidis stopt daar niet: "Het kan in het medicatieschema aangeven welke geneesmiddelen voor zelfmedicatie de patiënt is komen halen. Deze zelfmedicatie en deze gezondheidsproducten kunnen immers interacties geven die interessant zijn om te kennen voor de algemene behandeling van de patiënt, als er bijvoorbeeld een nieuw geneesmiddel moet worden toegevoegd."