Minder terugbetaald, minder gediagnosticeerd
Nederland kent een merkwaardig fenomeen. Sinds begin 2009 heeft de Nederlandse overheid de vergoeding voor benzodiazepines afgeschaft. Doel: besparen, maar ook het langdurig gebruik ervan verminderen. Het gevolg is niet alleen dat het gebruik van benzodiazepines opvallend is gedaald maar ook dat huisartsen opvallend minder de diagnose van vooral slaapstoornissen vaststellen.
Slaappillen worden vooral voorgeschreven om korte periodes van slapeloosheid of angststoornissen te overbruggen. Maar het verslavingsrisico bij benzodiazepines is bijzonder groot. Vandaar dat bijna alle overheden proberen om het gebruik ervan te ontraden. Het niet terugbetalen is in ons land al langer een beproefde strategie. Nederland besloot pas begin 2009 om benzodiazepines alleen in uitzonderlijke gevallen nog terug te betalen. Met als gevolg dat er, net door de 'drooglegging' massaal veel slaappillen over de apothekers-toog gingen. De maanden nadat de maatregel was genomen, daalde het aantal voorschriften spectaculair. Dat was niet te verwonderen want velen konden even teren op de voorraad die ze hadden ingeslagen. Later steeg het aantal opnieuw, maar bleken veel minder patiënten benzodiazepines te gebruiken.
Minder diagnoses
Een onderzoek bij 13.596 patiënten met een angst- of slaapstoornis uit het Landelijk Informatie Netwerk Huisartsenzorg (LINH) heeft uitgewezen dat de huisartsen, nadat de vergoeding voor benzodiazepines werd afgeschaft, beduidend minder nieuwe diagnoses van slaapstoornissen en angststoornissen hebben gesteld. Daar waar in 2008 nog 3.254 mensen de diagnose van slaapstoornis kregen, waren dat er in 2009 nog maar 2.863. Voor de angststoornissen was het verschil minder opvallend (3.769 in 2008 en 3.710 in 2009).
Minder herhaalvoorschriften
Meer in de lijn van de verwachting, maar even opvallend, is het lagere aantal patiënten dat na een eerste diagnose een benzodiazepine kreeg voorgeschreven. Meer dan een op de drie patiënten (34 %) kreeg vroeger, meteen bij de diagnose van een angststoornis, een voorschriftenbriefje voor benzodiazepines mee naar huis. Nu is dat 30 procent. Bij slaapstoornissen daalde het aantal dat onmiddellijk na de consultatie een voorschrift kreeg van 69 naar 59 procent. Het aantal herhaalvoorschriften daalde bij angststoornissen van 43 naar 36 procent en bij slaapstoornissen van 43 naar 35 procent. Benzodiazepines verdwenen zelfs uit de top 10 van meest voorgeschreven geneesmiddelen.
Geen substitutie
Belangrijk is ook dat de onderzoekers meteen zijn nagegaan of de voorschrijvers geen 'alternatieve' wegen hebben gezocht, zoals het voorschrijven van SSRI's. Zij vonden echter geen enkele aanwijzing dat dit ook het geval was.