Aids: een dubbel drama voor Afrika
Aids zorgt voor een dubbel drama in Afrika. Die stelling verdedigde hoogleraar huisartsengeneeskunde Jan De Maeseneer tijdens de Wonca-conferentie in Cancun.
Dat aids/hiv een drama is voor Afrika zal door weinigen ontkend of tegengesproken worden. Daarbij denkt men dan in de eerste plaats aan de vele miljoenen doden die de epidemie in het Afrikaanse continent, en vooral dan in het deel ten zuiden van de Sahara, eist. Niet alleen omwille van het massale aantal doden, maar ook omdat het vaak gaat om jonge mensen die nog een heel leven voor zich hebben. Een hele generatie wordt weggemaaid, terwijl ouderen en weeskinderen (vaak zelf besmet) achterblijven.
Inequity by disease
Volgens Jan De Maeseneer zorgt aids/hiv echter nog voor een tweede drama in Afrika. Hij neemt als voorbeeld Zambia. In dat land geeft PEPFAR, het Amerikaanse aidsprogramma dat opgestart werd door voormalig president George Bush, 150 miljoen dollar uit aan de bestrijding van aids. Het globale budget dat jaarlijks naar alle andere gezondheidszorg gaat, bedraagt 138 miljoen dollar. "Een scheeftrekking van de situatie die er bovendien toe leidt dat medisch personeel de overstap maakt naar de strijd tegen aids (omdat daar geld voorhanden is), terwijl de andere ziekten in de kou blijven staan. Een duidelijke vorm van inequity by disease", noemt De Maeseneer het.
Bewust aids krijgen
Deze verticale programma's zorgen op verschillende manieren voor een verstoring van het evenwicht. "Het zorgt voor een inefficiënt gebruik van de faciliteiten en voor een interne braindrain in bepaalde landen. Maar ook de ongelijkheid tussen patiënten wordt erdoor versterkt. Een kind met een pneumonie dat geen aids/hiv heeft, krijgt in bepaalde landen geen behandeling, terwijl een kind met een pneumonie en aids/hiv wel behandeld wordt. Het gevolg is dat in sommige landen en regio's mensen bewust proberen met aids/hiv besmet te raken. Wanneer ze de ziekte hebben, krijgen ze immers een behandeling (ook voor andere ziektes). En ze kunnen daarbovenop ook nog eens rekenen op voedselbonnen. Zo zorgen ze voor de toekomst van hun familie door aids te krijgen." Een slachtoffer van de verticale aidsprogramma's is de huisartsengeneeskunde. "Een huisarts wordt een pak minder betaald dan iemand die voor een aidsprogramma werkt. En dus kiezen huisartsen er vaak voor om voor zo'n programma te gaan werken. Ze laten dan uiteraard wel een grote leemte na." Maar ook op andere vlakken is de huisartsengeneeskunde en dus de patiënt hier een slachtoffer van. "We maakten voor Mozambique de berekening dat indien 15 procent van de verticale aids-programma's naar de huisartsengeneeskunde zou overgeheveld worden, niet minder dan 1,5 miljoen mensen die vandaag geen toegang hebben tot zorg, dan wel toegang zouden krijgen tot een kwalitatieve eerstelijnsgezondheidszorg." u