Moet er nog ijzer zijn?
Hoe ontstaat een ijzertekort? Wat zijn de gevolgen daarvan? Wanneer moet de patiënt zijn toevlucht nemen tot een ijzersupplement en hoe moet hij die innemen? Het zijn vragen die telkens weer in de apotheek aan bod komen.
IJzer speelt in het menselijke organisme een belangrijke rol. Het grootste deel ervan (zo'n 70 %) bevindt zich in het hemoglobine die de zuurstof in het bloed transporteert en in de myoglobine die de zuurstof in de spieren vasthoudt. Dit noemen we heem-ijzer. De rest bevindt zich in bepaalde enzymes, als transferrine (transport) of als ferritine (stockering).
Tekenen van tekort
Een duidelijk tekort aan ijzer is verantwoordelijk voor bloedarmoede. Die wordt gediagnosticeerd bij de vaststelling van een opvallend lage waarde aan hemoglobine, een laag hematocriet en verminderde ijzerwaarden. De patiënt heeft een aantal herkenbare symptomen: hij voelt zich moe, ziet bleek, is gemakkelijk buiten adem en heeft een verhoogd hartritme. Deze symptomen kunnen al doen denken aan een gematigd ijzertekort. Maar het gebeurt ook geregeld dat er totaal geen symptomen zijn of dat ze moeilijker te detecteren zijn omdat ze zich geleidelijk aan manifesteren. Het is vooral na een bloedanalyse dat een juiste diagnose kan worden gesteld.
De opname van ijzer, biodisponibiliteit en interacties
De opname van ijzer uit voeding gebeurt vooral in het bovenste deel van van de dunne darm. De mechanismes van opname zijn verschillend naargelang de chemische vorm van het ijzer en variëren in functie van de zuurtegraad en de verschillende ingrediënten van de maaltijd. Slechts een klein deel van het ijzer dat wordt ingenomen, wordt ook effectief gebruikt.
Speciale gevallen
Over het algemeen neemt men aan dat de dagelijkse aanbevolen inname van ijzer bij niet-menopauzale vrouwen tussen de 9 mg/dag en 16mg/dag moet liggen. Maar in sommige gevallen liggen de noden anders.
Voedingssupplementen
Zoals al gezegd wordt ijzer beter opgenomen als het vergezeld wordt door vitamine C. Bepaalde specialiteiten verenigen daarom beide elementen. De resorptie wordt daarentegen verhinderd door veel thee en bepaalde voedingsstoffen. Daarom wordt altijd aangeraden om de ijzersupplementen nuchter te nemen, behalve als ze maag-darmproblemen veroorzaken. Het is ook aan te raden om twee tot drie uur te wachten vooraleer andere geneesmiddelen worden ingenomen. IJzer vermindert immers de opname van difosfonaten, levodopa, levothyroxine en chinolonen. De opname van ijzer wordt ook minder als tegelijkertijd antacida en calciumzout wordt ingenomen. Hou ijzersupplementen ook ver weg van kinderhandjes: ze kunnen bij kinderen een zeer ernstige ijzerintoxicatie veroorzaken.