Psychiatrie

Gennez: minder vrijheidsbeperkende maatregelen in psychiatrie blijft doel

Psychiatrische ziekenhuizen en psychiatrische afdelingen van algemene ziekenhuizen moeten vrijheidsbeperkende maatregelen voorkomen, zorgvuldig toepassen, registreren en opvolgen. Dat zegt Vlaams minister van Welzijn Gennez.

Vlaams Parlementslid Freya Perdaens (N-VA) bracht op 6 november 2026 namens de Commissie WVG van het Vlaams Parlement verslag uit over een verzoekschrift over strengere controle op psychiatrische instellingen.

Ernstige tekortkomingen in het patiëntenrecht

Op 6 juni 2026 werd een verzoekschrift ingediend over strengere controle op psychiatrische instellingen. Het verzoekschrift werd ontvankelijk verklaard op 17 juni 2026 en voor verdere behandeling verwezen naar de Commissie WVG.

De verzoeker zei dat er ernstige tekortkomingen zijn in de bescherming van het patiëntenrecht. Het gaat om het herhaaldelijke gebruik van langdurige isolatie, cameratoezicht zonder wettelijke basis, gedwongen medicatie ondanks medische contra-indicaties, en psychisch en lichamelijk leed zonder adequate nazorg.

Daarom vraagt de verzoeker strengere controles op psychiatrische instellingen, de verplichte externe toetsing bij de toepassing van isolatie en dwangmedicatie, en de uitbreiding van een onafhankelijke patiëntenvertegenwoordiging.

Signalen ernstig nemen

In haar antwoord zei minister Gennez dat zij dergelijke signalen over vrijheidsbeperkende maatregelen bijzonder ernstig neemt. Ze kunnen immers een grote impact hebben op de levenskwaliteit, rechten en waardigheid van zorggebruikers.

Psychiatrische ziekenhuizen en psychiatrische afdelingen van algemene ziekenhuizen moeten daarom voldoen aan duidelijke kwaliteitsvereisten, onder meer over het voorkomen, zorgvuldig toepassen, registreren en opvolgen van vrijheidsbeperkende maatregelen.

Intersectoraal richtlijnenkader

In 2025 ontwikkelde het Steunpunt WVG een intersectoraal richtlijnenkader voor de preventie en toepassing van afzondering en fixatie. Naar aanleiding daarvan werd ook het referentiekader voor psychiatrische en algemene ziekenhuizen geactualiseerd.

De module rond vrijheidsbeperkende maatregelen werd aangepast. De verdere vermindering van vrijheidsbeperkende maatregelen en de ontwikkeling van een meer herstelgerichte en mensgerichte zorg blijven daarbij belangrijke doelstellingen.

Patiëntenvertegenwoordiging

Ook patiëntenvertegenwoordiging blijkt een belangrijk aandachtspunt in de geestelijke gezondheidszorg. Zorggebruikers kunnen een vertrouwenspersoon of vertegenwoordiger aanduiden die hen ondersteunt in hun contacten met zorgverleners en bij de uitoefening van hun rechten.

Daarnaast worden de belangen van zorggebruikers op collectief niveau behartigd door organisaties zoals het Vlaams Patiëntenplatform en VZW UilenSpiegel. Zij vertegenwoordigen zorggebruikers op beleidsniveau en geven advies over patiëntenrechten en kwaliteitsvolle zorg.

In heel wat voorzieningen wordt bovendien gewerkt met ervaringsdeskundigen om de stem van zorggebruikers sterker te verankeren in de zorgverlening.

Onafhankelijke Ombudsdienst GGZ

Voor vragen of klachten over de toepassing van patiëntenrechten kunnen zorggebruikers bovendien terecht bij de Onafhankelijke Ombudsdienst Geestelijke Gezondheidszorg (OOGG). Deze onafhankelijke ombudsdienst kan bemiddelen bij klachten over de uitoefening van patiëntenrechten en ondersteunt zorggebruikers bij het zoeken naar een oplossing.

De Commissie voor WVG sloot zich aan bij het antwoord van de minister.

Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven

Wat heb je nodig

Deel je (nieuws)verhaal

Heb je nieuws dat relevant is voor onze redactie? Deel het met ons via het meldformulier.

Nieuws melden
Print Magazine

Recente Editie
03 november 2026

Nu lezen

Ontdek de nieuwste editie van ons magazine, boordevol inspirerende artikelen, diepgaande inzichten en prachtige visuals. Laat je meenemen op een reis door de meest actuele onderwerpen en verhalen die je niet wilt missen.

In dit magazine