Gennez: geen cijfers over patiëntenstops bij gebrek aan definitie

Het is onbekend hoeveel huisartsenpraktijken een patiëntenstop hanteren. Dat komt onder meer doordat er geen duidelijke definitie van een 'patiëntenstop' bestaat, zegt Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez.

Gennez kreeg schriftelijke vragen van Toon Vandeurzen (CD&V) over erkende huisartsenkringen in Vlaanderen en van Koen Dillen (N-VA) over het project data-inventarisatie huisartsen.

Hoewel beide vragen niet aan elkaar verwijzen en de antwoorden van de minister evenmin, bestaat er tussen beide een verband: de onduidelijkheid over de patiëntenstop door huisartspraktijken.

Geen definitie van patiëntenstop

Vandeurzen stelde onder meer de vraag hoe de Vlaamse overheid een patiëntenstop definieert.

Daarop antwoordde minister Gennez dat de Vlaamse overheid geen officiële definitie van een patiëntenstop heeft. Ze verwees wel naar een wetenschappelijk rapport uit 2023 van Domus Medica, VIVEL en UGent rond de indicatoren die nodig zijn om de toegankelijkheid en capaciteit van de huisartsgeneeskunde in kaart te brengen.

In dat rapport werd het volgende kader voorgesteld, dat het Departement Zorg momenteel gebruikt in het lopende project data-inventarisatie huisartsen:

• een volledige patiëntenstop: de praktijk neemt geen enkele nieuwe patiënt meer aan (met uitzondering van gezinsuitbreiding bij een gekende patiënt);

• een gedeeltelijke patiëntenstop: enkel patiënten in specifieke situaties worden aanvaard (bv. doorverwijzing door OCMW);

• geen patiëntenstop: elke patiënt (uit het geografisch werkingsgebied) die zich aanbiedt, wordt aanvaard.

Voor meer dan de helft van de praktijken geen gegevens beschikbaar

De minister verduidelijkte dat in het vermelde project data-inventarisatie huisartsen een bevraging wordt uitgevoerd bij alle huisartsen (ook in opleiding) en alle huisartsenpraktijken in Vlaanderen. Eén van de vragen in deze bevraging gaat over het al dan niet hebben van een (gedeeltelijke) patiëntstop, volgens bovenstaand kader. Het gaat over een jaarlijkse bevraging en niet over realtime monitoring.

Dit project is nog in opbouw, zei Gennez: de aanpak wordt verder geëvalueerd. Een hoge responsgraad op de bevraging is noodzakelijk om beleidsmatige conclusies te trekken uit de data en dat is tot nu toe niet het geval.

Op Vlaams niveau geeft de bevraging in 2026 als resultaat dat 9,55% een volledige patiëntenstop heeft, 16,78% een gedeeltelijke patiëntenstop en 19,87% geen patiëntenstop, maar ook dat er voor 53,08% van de praktijken geen gegevens beschikbaar zijn.

Door de onvolledigheid in de rapportage kunnen geen betrouwbare conclusies getrokken worden en ook het verder uitsplitsen van data per provincie of per eerstelijnszone is onbetrouwbaar.

In haar antwoord op de vraag van Toon Vandeurzen zei minister Gennez ook nog dat over de evolutie van het aantal huisartsenpraktijken met een patiëntenstop sinds 2015 geen data beschikbaar zijn.

Mogelijke stopzetting van het project data-inventarisatie huisartsen

In zijn vraag zei Koen Dillen dat hij had vernomen dat het project data-inventarisatie huisartsen eind 2026 stopgezet zou worden. Hij vroeg de minister of dit klopte en zo ja, waarom?

Minister Gennez antwoordde dat er nog geen beslissing werd genomen om het project eind 2026 stop te zetten. De huidige werkwijze wordt in het najaar van 2026 geëvalueerd. Op basis van die evaluatie wordt beslist welke onderdelen worden voortgezet, aangepast of geïntegreerd in een bredere aanpak.

De evaluatie zal mee bepalen hoe de resultaten van het project verder als beleidsinstrument kunnen worden ingezet. Er wordt niet uitgegaan van een keuze tussen de huidige bevraging en een volledig afzonderlijk alternatief. De evaluatie moet leiden tot een gecombineerde en meer duurzame aanpak, antwoordde Gennez.

"De opgedane kennis, de ontwikkelde indicatoren en de dashboards gaan daarbij niet verloren. Ze vormen samen met de ervaringen uit andere projecten rond huisartsentoegankelijkheid de basis voor de verdere aanpak", aldus nog Gennez.