Zwangerschapsdiabetes: risico na de geboorte?
EASD-CONGRES Over het algemeen wordt de glykemie na een zwangerschapsdiabetes weer normaal, maar wat gebeurt er dan bij vrouwen die later type 2-diabetes krijgen? Op het EASD 2026 is een Deense studie gepresenteerd, die de kenmerken van die ziekte heeft onderzocht. De onderzoekers pleiten voor een lange follow-up na de zwangerschap.
Zwangerschapsdiabetes verdwijnt over het algemeen na de bevalling, maar daarmee verdwijnt het ermee samenhangende metabole risico nog niet. De vrouwen dreigen immers later type 2-diabetes te krijgen. Evolueert de type 2-diabetes in voorkomend geval op dezelfde manier als bij vrouwen zonder voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes? Treedt de diabetes op dezelfde leeftijd op? Is de behandeling dezelfde? Treden dezelfde complicaties op?
Op het EASD 2026 is een Deense studie gepresenteerd, waarvoor de onderzoekers zijn uitgegaan van de gegevens van de DD2-cohorte (Danish Centre for Strategic Research in Type 2 Diabetes). De studie is uitgevoerd om na te gaan of een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes correleert met een specifiek profiel van type 2-diabetes (diagnose op jongere leeftijd, andere therapeutische noden, vaker complicaties).
Bijna dertien jaar verschil in de leeftijd waarop de diagnose werd gesteld
De studie is uitgevoerd bij 2.865 vrouwen die sinds 2010 zijn opgenomen in de DD2-cohorte, die minstens één keer zwanger waren geweest en die werden teruggevonden via het nationale Deense patiëntenregister. Bij alle vrouwen was een diagnose van type 2-diabetes gesteld voor inclusie in de studie. Van hen hadden er 173 een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes en 2.692 niet. De onderzoekers hebben de klinische kenmerken en de complicaties tussen de twee groepen vergeleken.
Een eerste verschil is de leeftijd waarop de diagnose werd gesteld. De mediane leeftijd was 43,5 jaar bij de vrouwen met een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes en 56,3 jaar bij de andere, dus een verschil van 12,8 jaar. Het aantal vrouwen waarbij de diagnose van type 2-diabetes werd gesteld voor de leeftijd van veertig jaar, bedroeg circa 40% bij de vrouwen met een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes en slechts 6% in de andere groep.
Een opmerkelijk resultaat, te meer aangezien de studie niet is uitgevoerd bij alle vrouwen die ooit zwangerschapsdiabetes hadden gehad, maar enkel bij de vrouwen die daarna type 2-diabetes hebben gekregen. De cijfers zeggen dus niets over het individuele risico op evolutie naar type 2-diabetes. De studie leert wel dat de leeftijd waarop de diagnose van type 2-diabetes werd gesteld, veel lager was bij de vrouwen met een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes. Het betreft een verschil in leeftijd bij het stellen van de diagnose en niet van de tijd die is verlopen sinds de zwangerschap.
Andere therapeutische noden
De onderzoekers hebben ook een verschil in insulinetherapie vastgesteld. Bij inclusie in de cohorte werden 10,4% van de vrouwen met een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes en 5,2% van de andere vrouwen met insuline behandeld. Die vrouwen kregen dus tweemaal vaker insuline, wat wijst op een mogelijk complexer therapeutisch profiel.
De mediane nuchtere C-peptidespiegel, een merker van de endogene insulinesecretie, was lager bij de vrouwen met een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes: 1.068 pmol/l versus 1.195 pmol/l. Dat zou kunnen wijzen op een geringere insulineproductie, maar volstaat op zichzelf niet om te stellen dat de pancreas sterker is aangetast. Bovendien was er geen significant verschil in de indirecte merkers van insulineproductie en -gevoeligheid tussen de groepen.
Ook zijn er nog andere aanwijzingen die de hypothese van een stelselmatig ernstigere type 2-diabetes wat tegenspreken. De body mass index, het HbA1c-gehalte en de nuchtere glykemie waren vergelijkbaar. Hoewel de diagnose op een jongere leeftijd werd gesteld en die vrouwen vaker insuline kregen, vertoonden ze geen sterkere ontregeling van het glucosemetabolisme op het ogenblik van de evaluatie.
Het is belangrijk vrouwen met een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes over de jaren goed te begeleiden
En de complicaties?
Of dat ook gepaard gaat met een hogere frequentie van diabetische complicaties, is minder duidelijk. De prevalentie van nefropathie, neuropathie en hart- en vaataandoeningen was vergelijkbaar tussen de twee groepen, dus geen statistisch significant verschil.
Wel is een significant verschil waargenomen wat diabetische retinopathie betreft. Het aantal patiënten was echter te klein om te concluderen tot een klinisch relevante observatie.
Een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes correleerde met een diagnose op een jongere leeftijd en een frequenter gebruik van insuline, maar dus niet met een hogere prevalentie van complicaties bij inclusie in de studie. Dat wijst erop dat bepaalde aspecten ernstiger zouden kunnen zijn zonder dat je eruit kan afleiden dat de evolutie altijd slechter zal zijn. De gegevens zeggen ook niets over het latere optreden van complicaties.
Waakzaamheid geboden na de zwangerschap
Een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes, ook als de diabetes verdwijnt na de bevalling, is dus een belangrijk stuk informatie bij het evalueren van het metabole risico. Bij die vrouwen werd de diagnose van type 2-diabetes op een bijna dertien jaar jongere leeftijd gesteld. Je mag de follow-up dus niet beperken tot de periode na de bevalling.
De studie leert niet wat de beste follow-upstrategie is. De onderzoekers hebben geen screeningprogramma’s of preventieve interventies vergeleken. Het is ook niet bewezen dat een frequentere follow-up het ontstaan van type 2-diabetes zou tegengaan of diabetische complicaties zou kunnen voorkomen. Wel pleit de studie voor waakzaamheid op lange termijn volgens de voorgeschiedenis van elke patiënte afzonderlijk.
In de Deense studie werd de diagnose van type 2-diabetes op een veel jongere leeftijd gesteld en kregen die vrouwen vaker insuline. Daarom is het belangrijk vrouwen met een voorgeschiedenis van zwangerschapsdiabetes over de jaren goed te begeleiden.
Referentie:
Petersen M. H., et al. Clinical characteristics of women with newly diagnosed type 2 diabetes with or without a history of gestational diabetes. EASD 2026 - OP 173.