Diabetische neuropathie: open vragen
EASD-CONGRES Neuropathie als gevolg van diabetes blijft een zeer moeilijk te behandelen complicatie waarbij nog veel vragen onbeantwoord blijven.
Op het EASD-congres in Milaan was er ook dit jaar aandacht voor een probleem waar patiënten én artsen mee blijven worstelen: wat zijn de perspectieven bij pijnlijke diabetische neuropathie (PDPN)? Tijdens de sessie waarbij verslag werd gedaan over de NEUROdiab-activiteiten (1-2) kwamen twee interessante debatten aan bod.
Is klinische PDPN reversibel?
Daar zijn argumenten voor en tegen. (3)
Argumenten voor:
- Behandelingen van erfelijke transthyretine-amyloïdose tonen dat een verbetering van een progressieve neuropathie biologisch haalbaar is, wat als ‘proof of concept’ kan worden beschouwd.
- Pancreastransplantatie bij diabetes type 1 leidt tot meetbare verbeteringen van bepaalde parameters bij grote en kleine zenuwvezels.
- Gestructureerde levensstijlinterventies en bariatrische chirurgie verbeteren de intra-epidermale zenuwvezeldichtheid, wat suggereert dat metabole correctie het zenuwherstel kan bevorderen.
- Tot slot tonen opkomende middelen zoals lokaal toegepaste oxybutynine in een vroeg stadium veelbelovende eerste onderzoeksresultaten bij het verbeteren van surrogaatuitkomsten, wat erop zou wijzen dat klinische PDPN gedeeltelijk omkeerbaar kan zijn.
Argumenten tegen:
- PDPN lijkt op de andere microvasculaire complicaties, waarbij vroege afwijkingen weliswaar kunnen afnemen, maar waar een klinisch aanwezige pathologie niet kan worden teruggedraaid.
- Het is moeilijk om het begrip ‘reversibel’ juist te definiëren: de verscheidenheid in diagnose en de fenotypische variabiliteit bemoeilijken dit.
- Langetermijnstudies zoals DCCT/EDIC tonen eerder een vertraging van de progressie in plaats van herstel van de normale zenuwfunctie.
- Tal van middelen die er veelbelovend uitzagen, faalden in klinische studies bij de mens, ondanks sterke preklinische resultaten.
Zijn het altijd de kleine zenuwvezels die als eerste worden aangetast?
Ook hier is het antwoord genuanceerd.
Argumenten voor:
- De volgorde waarin we een ziekte vaststellen (afwijkingen grote zenuwvezels via EMG) is een reflectie van onze technische mogelijkheden, niet van het onderliggende biologische proces.
- De meerderheid van de axonen in perifere zenuwen zijn niet-gemyeliniseerde (kleine) C-vezels.
- Er kan al PDPN optreden zeer vroeg in het ziekteproces, bij een metabool syndroom of bij pre-diabetes zonder aantasting van de grote zenuwvezels.
- Na bariatrische chirurgie bij obesitas zien we een verbetering van de functie van de kleine zenuwvezels.
Argumenten tegen:
- Het is nooit aangetoond dat neuropathie van de kleine vezels steeds voorafgaat aan elke andere vorm van PDPN.
- Wetenschappelijk bewijs ondersteunt de hypothese dat PDPN in de kleine vezels kan starten, maar er is geen bewijs dat dit steeds zo is.
Referenties:
1. EASD congress: sessie Treatment of diabetic neuropathy: realities and perspectives, tweede deel.
2. Neurodiab: https://www.neurodiab.eu
3. Sloan G et al. Clinical Diabetic Peripheral Neuropathy: Can It Be Reversed? Arguments for and Against From a NEUROdiab Debate. J Peripher Nerv Syst. 2026 Jun;31(2):e70124.