KB regelt speekseltest bij gedetineerden na medisch advies
Voor de uitvoering van een speekseltest bij gedetineerden is een medisch advies vereist, bepaalt een nieuw KB.
Herman Nys, em. prof. medisch recht KU Leuven
Het staatsblad van 15 oktober maakte het KB van 22 september 2026 tot uitvoering van artikel 109/1 van de basiswet van 12 januari 2005 betreffende het gevangeniswezen en de rechtspositie van de gedetineerden inzake het afnemen van drugstesten in de gevangenis bekend.
Een drugstest kan een urinetest of een speekseltest zijn (artikel 1, 4°). Voor de uitvoering van een speekseltest is een medisch advies vereist.
De urinetest
Een urinetest is een test die erop gericht is om de aanwezigheid van bepaalde verboden stoffen en hun metabolieten in menselijke urine vast te stellen (artikel 1, 5°). De urinetest is de standaardmethode voor de afname van drugstesten (artikel 5).
De afname van een urinetest vindt plaats in een gesloten ruimte bij afwezigheid van andere gedetineerden en wordt uitgevoerd door een personeelslid van hetzelfde geslacht als de gedetineerde, in aanwezigheid van minimum een ander personeelslid van hetzelfde geslacht als de gedetineerde (artikel 6, lid 1).
Uiterlijk vierentwintig uur nadat de urinetest is afgenomen wordt de gedetineerde schriftelijk geïnformeerd van het resultaat en de interpretatie van de urinetest, alsook van de mogelijkheid om een herhalingsonderzoek te vragen (artikel 7). Een herhalingsonderzoek is een onderzoek dat door het Nationaal Instituut voor Criminologie en Criminalistiek wordt uitgevoerd op hetzelfde urinemonster of op hetzelfde speekselmonster (artikel 1, 8°).
In samenwerking met de Academie van de FOD Justitie wordt voor de personeelsleden de opleiding om de correcte afname van drugstesten te verzekeren georganiseerd.
Het personeelslid moet voorafgaand aan de afname van drugstesten de opleiding hebben gevolgd (artikel 3).
De speekseltest
In uitzonderlijke omstandigheden van medische aard, die de afname van een urinetest onmogelijk maken, wordt een speekseltest afgenomen. De directeur beslist hiertoe na medisch advies (artikel 9). In de voorafgaande overwegingen bij het KB wordt verduidelijkt dat indien een gedetineerde de afname van een urinetest weigert, aan de medische dienst wordt gevraagd of er medische tegenindicaties aanwezig zijn, die de afname van een urinetest onmogelijk maken.
Indien een medische tegenindicatie in aanmerking wordt genomen, wordt beroep gedaan op een speekseltest. Indien geen medische tegenindicatie aanwezig is, worden aan de weigering de gevolgen van een positieve test gekoppeld.
De afname van een speekseltest wordt uitgevoerd door twee personeelsleden. De gedetineerde wordt ingelicht over de procedure voor de afname van deze test. Indien de gedetineerde weigert een speekselstaal af te leveren, zullen hieraan de gevolgen worden verbonden van een positieve test (artikel 12).