Over weefsels

Een van de mooiste aspecten aan mijn job, naast de intellectuele uitdaging door de complexe puzzels die we elke dag moeten leggen, en het wroeten en soms vinden dat wetenschappelijk onderzoek vaak is, en mogen mee opleiden van jonge artsen, is de intense band die ik opbouw met mensen, en dat we zoveel bijzondere mensen mogen leren kennen. Het lot brengt ons op het pad van die mensen, op een van de meest kwetsbare en moeilijke momenten van hun leven. Op zo’n momenten kan je als zorgverlener echt een verschil maken. Het is iets wat we ons altijd voor ogen moeten houden.

Het zijn er veel, de bijzondere mensen die ik al heb mogen ontmoeten de voorbije twintig jaar als hematoloog.

Ze hebben al die jaren hun levenswijsheden over me uitgestrooid, als waren het kleurrijke sprinkles op een zomers ijsje. Al die sprinkles bewaar ik, in mijn hoofd en mijn hart. Ze staan soms als wachters voor de deur, soms als buitenwippers van gedachten en beelden, soms als orkestmeesters van het feest van het leven, of als moirologisten*. De sprinkles vergezellen me op tochten, en komen me gezelschap houden als ik het moeilijk heb. Ik koester ze, en heb ze al zo vaak verteld, gedeeld, met anderen. Want dat is het mooie aan sprinkles, dat je ze ook uit kan strooien.

'Het lot brengt ons op het pad van mensen, op een van de meest kwetsbare en moeilijke momenten van hun leven'

Vorige week stierf een mens die me veel heeft geleerd, die heel wat sprinkles heeft gestrooid. Over wat zachtheid is, en bedachtzaamheid. Over sereniteit, berusting (met de nadruk op rust) en de schoonheid van aanvaarden. Hij bezorgde me een huppel van mijn hart, toen hij, op het einde van het transplantgesprek enkele maanden geleden, vroeg of de samenlezers ook opnieuw konden komen lezen. Iemand die het samenlezen apprecieerde en ernaar uitkeek als naar een lichtpunt in een van de moeilijkste perioden van zijn leven. Althans dat hoopten we toen, dat het slechts een moeilijke periode zou zijn. Het zou anders uitdraaien.

Iets minder dan een week voor hij stierf, stuurde hij mij een mail met als onderwerp: ‘heel erg bedankt en afscheid’. De week voorafgaand aan de mail was gebleken dat én de ziekte terug was, én er een levensbedreigende afstotingsreactie was ontstaan: een dodelijke combinatie, helaas in dit geval letterlijk te nemen. Hij was heel bewust afscheid aan het nemen, met brieven, mails, gesprekken. Ik blijf het ongelooflijk vinden dat hij van de weinige tijd die hem nog restte, van die kostbare tijd, een stukje aan mij gaf, in de vorm van een mail die ik voor altijd zal koesteren. Hij bedankte mij en het team voor de goede zorgen, voor de kundigheid en de menselijkheid en de warmte waarmee hij en zijn vrouw waren omringd. En voor die prachtige kunst aan bed, welk een impact de samenlezers voor hem hadden.

Het had veel voor hem betekend. Hij was een wever, en was van plan geweest een banner te weven voor de afdeling. Het zou hem niet meer lukken, tot zijn grote verdriet. En hij had nog een droom: hij wilde enkele bevriende wevers aanspreken een weefsel af te staan om in de isolatiekamers te hangen. Ook die droom zou hij niet meer kunnen waarmaken, maar hij gaf me wel de nodige contactgegevens door om zelf zijn collega’s te contacteren. Wees maar gerust dat ik zijn droom waar zal proberen maken. Weefsels. Het raakte me, dat prachtige woord. Hoe vol van betekenis, met zijn referentie naar het lichaam, de kunsten, en verbinding.

Een van de laatste keren dat ik hem zag, lag het meest recente boek van Ilja Leonard Pfeijffer op zijn nachtkastje, Absolute Democratie – kroniek van een aangekondigde afrekening. Zware kost, merkte ik op, voor de laatste dagen van een leven. Hij glimlachte, en zei: ik vind het een mooie, troostende gedachte dat ik de laatste dagen van mijn leven nog met de toekomst kan en mag bezig zijn. Dat is geen sprinkle meer, maar een zacht, toedekkend mochi-laagje op het lekkerste ijsje ter wereld. Dat ik toevallig vandaag at. Ananas-kokos, dat spreekt. Geniet, lieve collega’s, van de sprinkles die onze job ons biedt. Ze zijn goud waard.

 

* vrouwen die klaagzangen zingen en het verdriet van de familie begeleiden, een gebruik dat stamt uit de tijd van de Oude Grieken, bestaat er zo’n woord als medetreurders?