Nieuwe therapeutische opties bij blaaskanker
Gedurende lange tijd was klassieke chemotherapie de enige behandelingsoptie bij uitgezaaide blaaskanker, met een sombere prognose. Vandaag tonen combinaties van doelgerichte therapieën en immunotherapie indrukwekkende resultaten. Bovendien worden deze behandelingen nu ook in vroegere ziektestadia toegepast, met een verdere verbetering van de prognose voor blaaskankerpatiënten.
Dat nieuwe behandelingsmethoden van cruciaal belang zijn wordt duidelijk tijdens een gesprek met Erwin Hendrix die getuigt over de impact van blaaskanker en met prof. Christof Vulsteke (medisch oncoloog en hoofd van het geïntegreerd Kankercentrum Gent (IKG)) die het belang van de nieuwste behandelingen toelicht.
De impact van de diagnose
Uiteraard maakt de diagnose zelf, het toekomstperspectief en de angst die ermee gepaard, een enorme indruk. “Ik heb een nogal atypisch parcours afgelegd,” begint Erwin Hendrix, “eerst was er prostaatkanker waarbij de prostaat werd bestraald (radiotherapie), twee jaar later plaste ik een paar druppels bloed en bleek ik blaaskanker te hebben. Eerst werd dat behandeld met blaasspoelingen (BCG), maar omdat dit niet afdoende was, stelde men voor om de blaas weg te nemen en een extern stoma te plaatsen wat ik niet zag zitten.”
“Lokale behandeling is inderdaad de standaardtherapie bij een oppervlakkig blaascarcinoom,” vult prof. Vulsteke aan, “maar wanneer een carcinoom invasief is of er metastasen zijn, volstaat dit niet. Tot voor een paar jaar hadden we niet veel anders dan oude, op platinum-gebaseerde chemotherapie waarbij de resultaten zeer teleurstellend waren. Nog niet zo lang geleden was de 5-jaar overleving na diagnose van stadium 4 blaaskanker slechts 10%.” (1)
Streamer: “De diagnose blaaskanker is al lang geen doodsvonnis meer.”
Geavanceerde blaaskanker: nieuwe strategieën.
“Een eerste grote stap werd in 2021 gezet met een specifiek antibody-drug conjugaat,“ (2) vervolgt prof. Vulsteke, “dit is een combinatie van een monoklonaal antilichaam dat specifiek bindt aan nectine-4, waarvan we weten dat er een overexpressie is op urotheliale kankercellen, samen met een strek cytotoxisch middel dat na de binding wordt vrijgegeven. Deze selectieve benadering minimaliseert schade aan gezonde cellen in vergelijking met traditionele chemotherapie.”
“Een tweede grote stap werd in 2023 gezet toen we deze gerichte chemotherapie koppelden aan immunotherapie waarbij we zogenaamde checkpointremmers gebruiken die zich richten op moleculen zoals PD-1. (3) Dit is een membraaneiwit dat ondermeer voorkomt op cytotoxische T-cellen. Wanneer er een ligand (PD-L1) aan bindt kan de T-cel er niet meer tegen in actie komen. Sommige kankercellen zorgen voor een overexpressie van dit ligand en onderdrukken zo de T-cellen. Antilichamen die aan PD-1 of PD-L1 binden, en zo deze interactie blokkeren, stellen T-cellen in staat om de tumor aan te vallen.”
In vergelijking met klassieke chemotherapie resulteert bovenstaande combinatie in een aanzienlijke verbetering van de totale overlevingstijd.
Leven zonder blaas
“Ik heb geluk gehad,” vindt Erwin Hendrix. “Toen men mij voor het eerst voorstelde om de blaas weg te nemen en een externe stoma aan te leggen, heb ik dat geweigerd. Ik was, en ben, zeer actief, zowel op sportief als professioneel vlak, en daarnaast reizen we ook graag. Een stoma was voor mij psychologisch zeer moeilijk te aanvaarden. Ik werd zeer goed opgevolgd en pas jaren later, toen de tumor invasief werd heb ik uiteindelijk met de ingreep ingestemd. Net op dat moment hoorde ik voor het eerst over een ‘neoblaas’, dat is een blaas die wordt nagemaakt en waarbij een stukje van de dunne darm wordt gebruikt. Daar ben ik dan voor gegaan, ze is wel aanzienlijk kleiner dan een normale blaas, waardoor is om de 4 uur sonderen via een opening aan de navel. Maar ondertussen ben ik al een paar jaar tumorvrij en doe ik terug alles wat ik wil doen. Gelukkig zonder stoma.”
Gaan we met de nieuwe behandeling naar een toekomst waarbij de blaas ter plaatse zal kunnen blijven? “Zover zijn we nog niet,” zegt prof. Vulsteke, “maar we kunnen wel goede resultaten voorleggen in vroegere kankerstadia, wanneer er invasie is in de spierlaag maar er nog geen metastasen zijn.” Voorlopig wordt de blaas na de toediening van de therapie nog weggenomen. Verschillende studies tonen aan dat er in meer dan 50% van prevelementen geen tumorcellen meer worden gevonden wat zeer hoopgevend is.
Bijwerkingen
Hoewel de chemotherapie zeer selectief werkt, bevinden zich ook op andere plaatsen, zoals de huid, nectine-4 receptoren, wat tot huidproblemen kan leiden, voornamelijk onder vorm van een maculo-papulaire rash die goed te behandelen is wanneer men er op tijd bij is. (2) En wanneer de cytostatica in de circulatie terechtkomen kan er polyneuropathie optreden, op dat ogenblik last men vaak een ‘drug holiday’ in. (2) Prof. Vulsteke benadrukt dat het goed bevragen én onderzoeken van iedereen die dergelijke behandelingen krijgt, cruciaal is.
De noodzaak van informatie
Zowel Erwin Hendrix als prof. Vulsteke benadrukken het belang van goede en volledige informatie. Er zijn tegenwoordig opties en de diagnose blaaskanker is al lang geen doodsvonnis meer, ook niet bij een invasieve vorm van blaaskanker of bij iemand met comorbiditeiten.
“En wat zeker ook van cruciaal belang is,” besluit Erwin Hendrix, ”is de houding van de patiënt zelf, actief blijven, focussen op wat je graag doet, lezen, sporten, met vrienden afspreken. Je leven niet laten stoppen op het ogenblik van de diagnose… dat helpt echt!”
Referenties
- NICE. https://www.nice.org.uk/news/articles/breakthrough-life-extending-combination-treatment-for-advanced-bladder-cancer-recommended-by-nice.
- Powels T, Rosenberg J.E et al. Enfortumab Vedotin in Previously Treated Advanced Urothelial Carcinoma. N Engl J Med 2021; VOL 384(NO 12):1125–35.
- Alimohamed, N., Sridhar, S.S. Combination strategies for advanced-stage urothelial carcinoma: a paradigm shift. Nat Rev Clin Oncol 21, 255–256 (2024). https://doi.org/10.1038/s41571-024-00861-7
Dit artikel is tot stand gekomen met de steun van MSD. De standpunten in dit artikel weerspiegelen de ervaring en meningen van de auteurs en niet noodzakelijk die van MSD.
BE-KEY-01445 Date of last revision: 05/2026
